Αφιέρωμα στον Αζίζ Νεσίν

Αποτέλεσμα εικόνας για aziz nesin

Το αφιέρωμα στα ποιήματα του Αζίζ Νεσίν επιμελήθηκε η Λάλε Άλατλι, που έγραψε και το εισαγωγικό σημείωμα.

Τα ποιήματα του Νεσίν δημοσιεύονται στα ελληνικά για πρώτη φορά στην «Κόκκινη» (απόδοση από τα τουρκικά από τη Λάλε Άλατλι)

Σώπα, μη μιλάς, είναι ντροπή
κόψ’ τη φωνή σου, σώπασε
κι επιτέλους
αν ο λόγος είναι άργυρος
η σιωπή είναι χρυσός.
Τα πρώτα λόγια, οι πρώτες λέξεις
που άκουσα από παιδί
έκλαιγα, γέλαγα, έπαιζα
μου έλεγαν: «Σώπα». (…)

Εισαγωγικό σημείωμα

Ο Αζίζ Νεσίν (1916-1995) Τούρκος λογοτέχνης και ευθυμογράφος, ο οποίος έγραψε περισσότερα από εκατό βιβλία και ο οποίος δεν σώπασε ποτέ, ακόμα κι όταν αυτό του κόστισε πολλά χρόνια στα δικαστήρια και στις φυλακές. Ήταν πολιτικός ακτιβιστής και αφιέρωσε τα τελευταία του χρόνια στην καταπολέμηση του θρησκευτικού φονταμενταλισμού. Επικηρύχθηκε (1990) για 100.000 δολάρια και 37 άνθρωποι κάηκαν το 1993 στην πόλη Σίβα (Σεβάστεια) από τους ακροδεξιούς ισλαμιστές σε επίθεση με αφορμή τη μετάφραση και δημοσίευση από τον Νεσίν στα τουρκικά του έργου «Σατανικοί στίχοι» του Σαλμάν Ρούσντι.
Στην Ελλάδα έγινε γνωστός με τα πεζά έργα του, όπως «Το θεριό του ταύρου», «Ο καφές και η δημοκρατία», «Κρεμάστε τους σαν τα τσαμπιά» και πολλά άλλα και με το παραπάνω μελοποιημένο ποίημά του «Σώπα», σε απόδοση του Γιάννη Ρίτσου. Τα έργα του έχουν μεταφραστεί σε πάνω από 32 γλώσσες.
Ο Νεσίν άρχισε να γράφει ποίηση στα είκοσι τρία του. Το 1955 εξέδωσε την πρώτη ποιητική συλλογή του «Δέκα λεπτά» σε 1500 αντίτυπα, από τα οποία έκαψε τα 1497 στον κήπο του εκδοτικού οίκου Ντουσούν (Σκέψου), πριν προλάβουν να κυκλοφορήσουν και σωπαίνει μέχρι το 1984, όπου άρχισε να εκδίδει μια ποιητική συλλογή κάθε δύο χρόνια μέχρι το 1995.
Δέχτηκε πολλές κριτικές για την ποίησή του, όπως και για τα μυθιστορήματα, τα θεατρικά έργα και τα μη σατιρικά διηγήματά του. Εκείνος, όμως, δεν το έβαλε κάτω. Συνέχισε να μη σωπαίνει και να γράφει, όπως και να διαβάζει μέχρι τις τελευταίες μέρες του, όταν είχε πλέον τυφλωθεί. Με το ζόρι, λέξη-λέξη, συλλαβή-συλλαβή… με το πείσμα που είχε καθορίσει και τη ζωή του.
Ο Αζίζ Νεσίν πέθανε το 1995 από καρδιακή προσβολή, μετά από μία εκδήλωση στην οποία υπέγραφε τα βιβλία του. Μετά τον θάνατό του βρέθηκαν γύρω στις εκατό ποιητικές συλλογές δίπλα στο κρεβάτι του, τις οποίες διάβαζε και κρατούσε σημειώσεις. Ο Νεσίν μέσω των έργων του κατάφερε να μη σωπαίνει ποτέ.
Τα εφτά ποιήματα σε πρώτη μετάφραση από τα τουρκικά είναι από τη Συλλογή Ποιημάτων του Νεσίν, «Όλα τα ποιήματα 1, Από το τέλος στην αρχή / Έρωτας παρά δέκα θάνατος παρά πέντε / Το να γραπώσεις τον εαυτό σου».

Το πιο ακατανόητο

Να μη σκοτώνει ο άνθρωπος τον άνθρωπο
Ούτε με δυστύχημα ούτε με φόνο

Να μη σκοτώνουν οι άνθρωποι τους ανθρώπους
Ούτε σε πόλεμο ούτε σε ειρήνη

Να μη σκοτώνει το κράτος τον άνθρωπο
Ούτε νόμιμα ούτε παράνομα

Να μη σκοτώνει ο άνθρωπος τον εαυτό του
Ούτε ξαφνικά ούτε αργά

Να μην πεθαίνει κι από μόνος του ο άνθρωπος
Ούτε από αρρώστια ούτε από γεράματα

Είναι τόσα ακατανόητα τα πράγματα σε τούτο τον κόσμο
Αλλά το πιο ακατανόητο για μένα είναι ο θάνατος

Αζίζ Νεσίν
Ίδρυμα Νεσίν (στο κρεβάτι), 16 Δεκεμβρίου 1987

*Απόδοση από τα τουρκικά: Λάλε Άλατλι

En Anlamadığım

İnsan insanı öldürmesin
İster kaza ister cinayet

İnsanlar insanları öldürmesin
Ne savaşta ne barışta

Devlet insanı öldürmesin
İster yasal ister yasadışı

İnsan kendini öldürmesin
İster birden ister yavaş yavaş

İnsan kendiliğinden de ölmesin
İster hastalıktan ister yaşlılıktan

Anlamadığım onca şey var ki dünyada
Ama en anlamadığım ölmek

Aziz Nesin
Nesin Vakfı (yatakta)
16 Aralık 1987

Αποτέλεσμα εικόνας για aziz nesin

Ήχοι

Μες στη νύχτα όταν φτάσεις στο σπίτι
Αν ακούσεις στην κλειδαριά τον ήχο του κλειδιού
Να ξέρεις είσαι μόνος

Όταν γυρνάς τον διακόπτη
Αν ακούσεις έναν ήχο κλικ
Να ξέρεις είσαι μόνος

Όταν ξαπλώνεις στο κρεβάτι σου
Αν δεν μπορείς να κοιμηθείς από τον ήχο της καρδιάς σου
Να ξέρεις είσαι μόνος

Αν ακούς τον χρόνο να ροκανίζει
Τα βιβλία, τα τετράδια στο δωμάτιό σου
Να ξέρεις είσαι μόνος

Αν σε καλεί στις παλιές μέρες
Ένας ήχος από το παρελθόν
Να ξέρεις είσαι μόνος

Αν θέλεις να γλιτώσεις
Χωρίς να εκτιμάς το κόστος της μοναξιάς
Ακόμα και να γλιτώσεις είσαι ολομόναχος

Αζίζ Νεσίν
Πέραν, 7 Δεκεμβρίου 1987

*Απόδοση από τα τουρκικά: Λάλε Άλατλι

Sesler

Gecenin bir zamanı evine gelince
Kilitte duyuyorsan anahtarın sesini
Anla ki yalnızsın

Elektrik düğmesini çevirince
Çıt diye bir ses duyuyorsan
Anla ki yalnızsın

Yatağına yatınca
Yüreğinin sesinden uyuyamıyorsan
Anla ki yalnızsın

Odanda kağıtlarını kitaplarını
Duyuyorsan zamanın kemirdiğini
Anla ki yalnızsın

Bir ses geçmişlerden
Çağırıyorsa eski günlere
Anla ki yalnızsın

Değerini bilmeden yalnızlığının
Kurtulmak istiyorsan
Kurtulsan da yapayalnızsın

Aziz Nesin
Tünel, Beyoğlu
7 Aralık 1987

Η συνήθεια

Για λίγο ακόμα
Θα γράφεις το προηγούμενο έτος
Κατά λάθος στα γράμματά σου
Μετά θα συνηθίσεις

Για λίγο ακόμα
Θα βαριέσαι μες στα καινούρια ρούχα
Θα παλιώσουν μαζί σου
Μετά θα συνηθίσεις

Για λίγο ακόμα
Θα αποκαλείς τη νυν σου
Με το όνομα της πρώην
Μετά θα συνηθίσεις

Για λίγο ακόμα
Θα σε παραξενεύει να σέρνεις
Εκείνο το παράλυτο πόδι
Μετά θα συνηθίσεις

Για λίγο ακόμα
Θα νομίζεις ότι αγαπάς
Μετά θα συνηθίσεις
Τον πόνο της προδοσίας στην καρδιά σου

Για λίγο ακόμα
Έτσι συνηθίζοντας
Θα μείνεις μόνο με τον εαυτό σου
Θα συνηθίσεις κι εκείνον

Για λίγο ακόμα
Θα νομίζουν ότι ζεις
Θα μιλάν για σένα για ένα διάστημα
Μετά θα συνηθίσουν

Αζίζ Νεσίν
Ίδρυμα Νεσίν, 4 Ιανουαρίου 1988

*Απόδοση από τα τουρκικά: Λάλε Άλατλι

Alışkanlık

Daha bir zaman
Geçmiş yılı yazacaksın
Yanlışlıkla mektuplarına
Sonra alışacaksın

Daha bir zaman
Yeni giysiler içinde sıkılacaksın
Eskitip kendinle birlikte
Sonra alışacaksın

Daha bir zaman
Bir önceki sevgilinin adıyla
Sesleneceksin yenisine
Sonra alışacaksın

Daha bir zaman
Yadırgayacaksın sürüklemeyi
O inmeli bacağını
Sonra alışacaksın

Daha bir zaman
Hâlâ sevdiğini sanacaksın
Yüreğindeki ihanet acısına
Sonra alışacaksın

Daha bir zaman
Alışa alışa böyle
Bitek kendinle kalacaksın
Ona da alışacaksın

Daha bir zaman
Yaşadığını sanacaklar
Bisüre söz edecekler senden
Sonra alışacaklar

Aziz Nesin
Nesin Vakfı
4 Ocak 1988

Μαθήματα από τα ζώα

Ο Γάλλος γάτος
Συναντά τον Ιρανό γάτο
Κι αμέσως μιλoύν στα γατικά

Ο Γερμανός σπουργίτης
Συναντά τον Μεξικάνο σπουργίτη
Και ξεκινούν να τιτιβίζουν

Ο Γιαπωνέζος σκύλος
Συναντά τον Αμερικάνο σκύλο
Αμέσως μυρίζονται.

Η Ρωσίδα αρκούδα κι η Τουρκάλα αρκούδα
Συναντιούνται στο βουνό
Κι αρκουδοπαίζουν

Ο όφις ρε, ο όφις
Ο Ινδός όφις κάνει έρωτα
Όταν συναντάει τον Κινέζο όφι

Ω, παλιάνθρωπε
Να είχες τόσο δα μυαλό
Να έπαιρνες μαθήματα από τα ζώα

Ήμερα ή ανήμερα
Τα ζώα όπου κι αν είναι
Πλησιάζουν το ένα το άλλο

Οι άνθρωποι
Όπου κι αν είναι
Τσακώνονται ο ένας με τον άλλο

Αζίζ Νεσίν
Ίδρυμα Νεσίν, 9 Αυγούστου 1987

*Απόδοση από τα τουρκικά: Λάλε Άλατλι

Hayvanlardan Alınacak Ders

Fransız kedisi
İran kedisiyle buluşur
Hemen kedice konuşur

Alman serçesi
Meksika serçesiyle buluşur
İkisi de ötüşür

Japon köpeği
Amerikan köpeğiyle buluşsa
İlk işi koklaşır

Rus ayısıyla Türk ayısı
Karşılaşsalar dağda
Ayı ayı oynaşır

Yılan be yılan
Hint yılanı Çin yılanı
Buluşunca sevişir

Hey insan oğlu insan
Şuncacık aklın olsa
Hayvanlardan ders alsan

Evcili yabanılı
Nerede olsa hayvanlar
Birbirine yaklaşır

İnsan soyundan olan
Nerede olursa olsun
Birbiriyle dalaşır

Aziz Nesin
Nesin Vakfı, 9 Ağustos 1987

*Απόδοση από τα τουρκικά: Λάλε Άλατλι

Δηλαδή ζω

Ανησυχώ πολύ για τον εαυτό μου
Έπαθα κάτι άραγε
Μήπως πέθανα
Κανένα νέο από τον εαυτό μου

Την πόρτα μου χτύπησα σήμερα το πρωί
Ο εαυτός μου την άνοιξε
Κοίταξα λίγο στον εαυτό μου
Εγώ ήμουν αυτό το χαμογελαστό πρόσωπο

Ω, τι όμορφο πρωί
Δηλαδή ζω και σήμερα
Δεν έχω κανέναν εκτός από μένα
Να ανησυχεί για μένα

Αζίζ Νεσίν
Άγκυρα, 26 Ιουνίου 1986

*Απόδοση από τα τουρκικά: Λάλε Άλατλι

Yaşıyorum Demek

Çok merak ediyorum kendimi
Başıma bişey mi geldi
Öldüm mü kaldım mı
Hiçbir haber yok kendimden

Bu sabah kapımı çaldım
Kapıyı açan kendim
Bisüre kendime baktım
Bu güleç yüz bendim

Oh ne güzel bir sabah
Bugün de yaşıyorum demek
Benden başka yok kimsem
Beni merak edecek

Aziz Nesin
Ankara, 26 Haziran 1986

Από μακριά

Ρωτάει στο τηλέφωνο η αγαπημένη μου
Δεν βαριέσαι μόνος
Η απάντησή μου
Δεν είμαι μόνος
Ρωτάει

Με ποιον είσαι
Η απάντησή μου
Με τον εαυτό μου
Θα βαριέσαι με τον εαυτό σου
Όχι

Είναι και ο θάνατος μαζί μας

Αζίζ Νεσίν
Ίδρυμα Νεσίν, 20 Απριλίου 1986

*Απόδοση από τα τουρκικά: Λάλε Άλατλι

Uzaklardan

Telefonda soruyor sevgilim
Sıkılmıyorsan ya tek başına
Yanıtım
Yalnız değilim
Soruyor
Kiminlesin
Yanıtım
Kendimle
Kendi kendinle sıkılırsın
Hayır
Ölüm de var aramızda

Aziz Nesin
Nesin Vakfı, 20 Nisan 1986

Αποτέλεσμα εικόνας για aziz nesin

Συγχώρεσέ με

Ή έρχομαι πολύ πριν απ’ την ώρα μου
Όπως όταν ήρθα στον κόσμο
Ή πολύ μετά απ’ την ώρα μου
Όπως όταν σ’ αγάπησα σ’ αυτήν την ηλικία

Αργώ πάντα στην ευτυχία
Στη δυστυχία πάντα πηγαίνω νωρίς
Ή όταν όλα έχουν ήδη τελειώσει
Ή όταν δεν έχει ξεκινήσει ακόμα τίποτα

Ήρθα σε μια τέτοια στιγμή της ζωής
Νωρίς για θάνατο αργά για έρωτα
Πάλι άργησα αγάπη μου συγχώρεσέ με
Έρωτας παρά δέκα θάνατος παρά πέντε

Αζίζ Νεσίν
Ίδρυμα Νεσίν, 17 Μάιου 1986

*Απόδοση από τα τουρκικά: Λάλε Άλατλι

Bağışla

Ya zamanından çok erken gelirim
Dünyaya geldiğim gibi
Ya zamanından çok geç
Seni bu yaşta sevdiğim gibi

Mutluluğa hep geç kalırım
Hep erken giderim mutsuzluğa
Ya her şey bitmiştir çoktan
Ya hiçbir şey başlamamış

Öyle bir zamanına geldim ki yaşamın
Ölüme erken seviye geç
Yine gecikmişim bağışla sevgilim
Seviye on kala ölüme beş

Nesin Vakfı, 17 Mayıs 1986

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s