Μουντιάλ Κατάρ: Δικά τους τα κέρδη, δικοί μας οι νεκροί

Γράφει η Χριστίνα Βογιατζόγλου

Παγκόσμιο Κύπελλο 2022, Κατάρ. 6.500-15.000 νεκροί. Φωνές για μποϊκοτάζ. Ας ρίξουμε μια ματιά λίγο πιο πίσω.

Χιλή 1973. 21 Νοεμβρίου στο Εθνικό Στάδιο του Σαντιάγκο, στη Χιλή τού Πινοσέτ. Στο στάδιο που –λίγες βδομάδες πριν- μετατράπηκε σε στρατόπεδο συγκέντρωσης, βασανισμού και εκτέλεσης, για δεκάδες χιλιάδες κομμουνιστών και συντρόφων του Αλιέντε. Βρισκόμαστε στη φάση των προκριματικών αγώνων, που θα καθορίσουν το αποτέλεσμα για το Παγκόσμιο Κύπελλο του 1974. Οι αντίπαλες χώρες είναι αυτή της Χιλής και της Ε.Σ.Σ.Δ. Η Σοβιετική Ένωση αμφιβάλει για το κατά πόσο είναι ηθικά σωστό, αλλά και ασφαλές, να ταξιδέψει και να διεξαχθεί ο αγώνας στο συγκεκριμένο γήπεδο. Στις 24/10 αποστέλλεται αντιπροσωπεία της FIFA να βεβαιωθεί για την κατάσταση του γηπέδου. Οι εκατοντάδες κρατούμενοι, που ακόμα υπήρχαν στο γήπεδο, προφανώς περνάνε απαρατήρητοι (;) και η FIFA πείθεται για την ασφάλεια και ηρεμία του γηπέδου. Τελικά οι Σοβιετικοί αρνούνται να ταξιδέψουν. Σε ένα μισοάδειο γήπεδο, η ομάδα της Χιλής ανταλλάσσει κάποιες πασούλες, μέχρι κάποιος να σουτάρει στο άδειο τέρμα της απούσας αντίπαλης ομάδας, ενώ στη συνέχεια περιμένουν μέχρι να λήξει το 90λεπτο. Η Χιλή έχει προκριθεί στην τελική φάση.

Αντίστοιχες περιπτώσεις αποτελούν η επιλογή της FIFA να γίνει το Μουντιάλ στην Ιταλία του Μουσολίνι το 1934 και το 1978 στην Αργεντινή του Βιδέλα, τότε που οι φυλακές άνοιξαν και οι φύλακες απαίτησαν από τις μάζες κόκκαλων –που αναγκαστικά παρακολουθούσαν το ματς- να ζητωκραυγάσουν το κάθε γκολ και τελικά τη νίκη της Αργεντινής, προκειμένου να μην εκτελεστούν. Οι πανηγυρισμοί ενός ολόκληρου γηπέδου, που δεν είχε ιδέα για τους εξαφανισμένους βασανισμένους, γέμιζαν τη δικτατορική Αργεντινή. Οι κραυγές του δρόμου έσπαγαν πάνω στα τείχη, που μετέτρεπαν τη χαρά σε βασανιστήριο.

Ως εδώ έχει καταστεί μάλλον σαφές κατά πόσο η διοργάνωση της FIFA ενδιαφέρεται για τα ανθρώπινα δικαιώματα ή την πολιτική κατάσταση της χώρας, που ψηφίζεται ως διοργανώτρια. Η απόφαση να γίνει το Μουντιάλ του 2022 στο Κατάρ ελήφθη το 2010. Δεν υπήρξε καμία αντίδραση μέχρι να είναι πια αρκετά αργά. Μέχρι να έχουν χαθεί ήδη χιλιάδες ζωές στον βωμό του χρήματος, της διασκέδασης, της έντονης απόλαυσης μιας 90λεπτης δόσης αδρεναλίνης. Τα στοιχεία, που έχουν δημοσιευτεί, μιλάνε για νεκρούς μετανάστες από Ινδία, Πακιστάν, Νεπάλ, Μπαγκλαντές, Σρι Λάνκα και ο αριθμός προφανώς είναι ακόμα μεγαλύτερος, καθώς δεν συμπεριλαμβάνονται στοιχεία από Φιλιππίνες ή Κένυα. Στα στοιχεία επίσης δεν περιλαμβάνονται οι νεκροί από τους τελευταίους μήνες του 2020 μέχρι και σήμερα. Όταν δε, γίνεται λόγος για αντίδραση ή για μποϊκοτάζ, αυτό που εννοείται είναι πως: διάφορες χώρες αρνούνται να προβάλλουν σε δημόσιους χώρους τους αγώνες, αρνούνται να δημιουργήσουν το χαρμόσυνο κλίμα που δημιουργούνταν κάθε 4ετία, σε ατομικό επίπεδο αρκετοί είναι αυτοί που δεν θα δουν τους αγώνες προκειμένου να μην στηρίξουν αυτή τη δολοφονική ουσιαστικά απόφαση, άλλες ομάδες θέλουν να φορέσουν μαύρες στολές ως ένδειξη θρήνου για τους χαμένους μετανάστες, άλλες θέλουν να φορέσουν πολύχρωμα περιβραχιόνια ως ένδειξη διαμαρτυρίας για το γεγονός ότι η ομοφυλοφιλία είναι παράνομη στο Κατάρ. Η ομάδα της Νορβηγίας είναι η μόνη, η οποία αποφάσισε να κάνει μια προσπάθεια πιο επιδραστικής αντίδρασης, αυτή της αποχής από το Παγκόσμιο Κύπελλο. Δέχτηκε άμεσα την απειλή της FIFA για αποκλεισμό από τη διοργάνωση. Την ίδια ώρα ο εμίρης του Κατάρ Ταμίμ μπιν Χαμάντ Αλ θανί, δηλώνει πως «Το Κατάρ θα υποδεχτεί με ανοιχτές αγκάλες τους οπαδούς του ποδοσφαίρου από όλα τα κοινωνικά στρώματα». Αναρωτιέμαι ποια είναι τα κοινωνικά αυτά στρώματα.

Όλα αυτά παραμένουν ψήγματα προσπαθειών, που παραμένουν σε συμβολικό επίπεδο. Σε μια χώρα, η οποία λειτουργεί με θρησκευτικό νόμο και είναι γνωστή για τις θέσεις της απέναντι στις γυναίκες, απέναντι στα λοατκια+ (η ομοφυλοφιλία χαρακτηρίζεται ως «εγκεφαλική βλάβη»), απέναντι στα ανθρώπινα δικαιώματα. Σε μια χώρα, όπου το σύστημα εργασίας προϋποθέτει την παράδοση του διαβατηρίου στον εργοδότη, προκειμένου να δουλέψει (ή να καταστεί σύγχρονος σκλάβος;). Δεν ήταν αναμενόμενοι από κανέναν οι θάνατοι αυτοί; Δεν σκέφτηκε κανείς τις συνθήκες καύσωνα, τις οποίες θα έπρεπε να αντιμετωπίσουν οι εργαζόμενοι; Ο λόγος, που για πρώτη φορά θα διεξαχθεί το Μουντιάλ μες στο χειμώνα αντί για το κατακαλόκαιρο, είναι γνωστός. Αλλά προφανώς η εκάστοτε διοργάνωση ενδιαφέρεται για τις καλοπληρωμένες της μαριονέτες, πολύ περισσότερο από τον ανώνυμο, μετανάστη εργάτη. Το θέαμα είναι που θα φέρει τα λεφτά, το θέαμα είναι που θα γεμίσει τα ξενοδοχεία.

Εικόνα: Σύγκριση νεκρών από εργατικά δυστυχήματα, κατά τις εργασίες σε Παγκόσμιες Διοργανώσεις ανά τα χρόνια. Πηγή: The Guardian, Building and Wood Workers International, WorkSafe British Columbia, Al Jazeera, The New York Time, International Trade Union Confederation. 

Επομένως ας φτιάξουμε υποδομές, ας θυσιάσουμε εργάτες μετανάστες γιατί αυτοί μας χρειάζονται, ενώ για μας είναι όχι απλά αναλώσιμοι, αλλά ζωές δίχως σημασία. Ας αρνηθούμε –τα ευνόητα- πως οι θάνατοι και οι αυτοκτονίες 15.000 περίπου ατόμων σχετίζονται με τις συνθήκες εργασίες, με τον καύσωνα, με τη διαμονή σε υπερβολικά μικρά δωμάτια, με τις ελλιπείς υποδομές, την ελλιπή σίτιση, με υπερωρίες, ηλεκτροπληξίες και θερμοπληξίες και ας δηλώσουμε πως τα εργατικά ατυχήματα ανέρχονται στα 34 μόνο, γιατί όλα τα υπόλοιπα προέκυψαν από φυσικά αίτια που ουδεμία σχέση δεν έχουν με εμάς (αμφισβήτηση των νεκρών υπάρχει τόσο από τη FIFA όσο και από το Κατάρ, την ώρα που οι ΜΚΟ φωνάζουν πως στο Κατάρ σπάνια ερευνώνται οι θάνατοι των μεταναστών εργατών). Ας δηλώσουμε πως «το να δίνεις σε κάποιον δουλειά, ακόμα και σε δύσκολες συνθήκες, του δίνει αξιοπρέπεια και περηφάνεια» (και λίγο θάνατο μερικές φορές). Οι δε ομάδες ας επαναπαυτούν πως με πολύχρωμα περιβραχιόνια και μαύρες στολές θα αλλάξουν τον κόσμο, γιατί «το ποδόσφαιρο έχει τη δύναμη να αλλάξει τον κόσμο».

Το ποδόσφαιρο, έτσι όπως εξελίσσεται, ως μια παγκόσμια τεράστια μπίζνα, (το βλέπουμε και στην Ελλάδα, δυστυχώς) αν έχει τη δύναμη να αλλάξει τον κόσμο, είναι προς το χειρότερο. Δεν είναι απαισιοδοξία. Είναι ο ρεαλισμός πως το χρήμα και το κεφάλαιο δεν ενδιαφέρθηκαν και δεν θα ενδιαφερθούν ποτέ ούτε για ανθρώπινα δικαιώματα ούτε για ζωές. Ενδιαφέρθηκε μήπως η Ελλάδα του 2004 για τις συνθήκες εργασίας μεταναστών -και μη- εργατών, όταν ανέλαβε τους Ολυμπιακούς Αγώνες; Τότε που (όπως σήμερα στο Κατάρ) έβρισκαν εργάτες, 12 ώρες μετά τον θάνατό τους στα υπόγεια εργοτάξια; Το Κατάρ σήμερα «φωνάζει» στους μετανάστες εργάτες: «Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΣΟΥ Η ΔΙΑΣΚΕΔΑΣΗ ΜΟΥ». Δεν πρόκειται για εργατικά ατυχήματα. Πρόκειται για εγκλήματα. Την ίδια ώρα η FIFA παρά τα τεράστια κέρδη, αρνείται να δώσει αποζημιώσεις στις οικογένειες των νεκρών.

Ας ελπίζουν οι χώρες, που τελευταία στιγμή, 13 χρόνια νεκρών αργότερα, αποφάσισαν να μποϊκοτάρουν με τρόπους συμβολικούς ή οι ομάδες κρεμώντας πανό, πως χωρίς εξέγερση και ουσιώδη αντίδραση, χωρίς μαζικότητα, αυτός ο κόσμος μπορεί όντως να αλλάξει. Το επαναστατικό εργατικό κίνημα δεν είναι εδώ για να ακυρώσει τον αθλητισμό. Είναι εδώ για να προωθήσει τον μαζικό αθλητισμό, που όλως παραδόξως δεν επιφέρει τόσα κέρδη όσα ο πρωταθλητισμός, στον βωμό του οποίου έχει χτιστεί ο κάθε διαγωνισμός, το κάθε Μουντιάλ και η κάθε αισχροκερδής διοργάνωση. Γιατί σε καμία περίπτωση μαζικού αθλητισμού δεν θα υπήρχε το θέαμα των ενθουσιωδών, γιορτινών παρελάσεων αδιάφορων και απαθών που ποδοπατούν το χώμα, που καλύπτει τον αδικημένο, τον κολασμένο της γης και το αίμα του που γεμίζει αυτό το παγκόσμιο κύπελο.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s