Γράφει ο Χάρης Παπαδόπουλος

Η απόλυτη ανατροπή

Το τελευταίο εικοσιτετράωρο, ο πόλεμος του Πούτιν στην Ουκρανία πήρε μια αναπάντεχη για το Κρεμλίνο στροφή. Η εταιρεία μισθοφόρων Βάγκνερ αυτονομήθηκε από την ηγεσία του ρωσικού κράτους και πλέον βρίσκεται σε ανοιχτό πόλεμο εναντίον της.

Υπάρχουν αρκετοί νεκροί Ρώσοι στρατιώτες, αλλά και μισθοφόροι της Βάγκνερ, σε ένα μήκος εκατοντάδων χιλιομέτρων μέσα στο ρωσικό έδαφος, μεταξύ του Ροστόφ και του Βορονέζ. Τουλάχιστον ένα ρωσικό ελικόπτερο και ένα αεροπλάνο Αντόνωφ έχουν καταρριφθεί. Φαίνεται πως στο Ροστόφ οι αντάρτες μισθοφόροι ελέγχουν το αρχηγείο του ρωσικού στρατού, όπως και το αεροδρόμιο. Ενώ στο Βορονέζ, οι μάχες μεταξύ μισθοφόρων και στρατού φαίνεται πως είναι φονικότατες.

Για να έχουμε μια αίσθηση του μέτρου, και το Ροστόφ και το Βορονέζ που διεκδικούν οι μισθοφόροι, είναι πόλεις του πληθυσμιακού μεγέθους της Θεσσαλονίκης. Το Ροστόφ ήταν η έδρα συντονισμού των επιχειρήσεων της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία. Με άλλα λόγια, η ρωσική διοίκηση, που συντονίζει σήμερα την άμυνα στην ουκρανική αντεπίθεση, είναι είτε ανύπαρκτη είτε απόλυτα ξεχαρβαλωμένη. Όσο για το Βορονέζ, είναι η πύλη εισόδου για την προέλαση των δεκάδων χιλιάδων μισθοφόρων της Βάγκνερ στη Μόσχα, που απέχει μόνο 600 χιλιόμετρα από εκεί.    

Δεν υπάρχει ούτε μία ένδειξη πως η ανταρσία της Βάγκνερ θα διευθετηθεί με κάποιον τρόπο. Αντίθετα, απέναντι στον στρατό της Βάγκνερ, που προελαύνει προς τη Μόσχα, ο Πούτιν στέλνει εκείνη τη δύναμη του ρώσικου στρατού που έχει τη φήμη του πιο σκληρού, φανατισμένου και ανελέητου σώματος: τους Τσετσένους στρατιώτες του πολέμαρχου Καντίροφ, υπερφίαλου και απρόβλεπτου οπλαρχηγού. που στις δημόσιες δηλώσεις του συχνά φλερτάρει με την παράκρουση.   

Και τώρα;

Πώς θα εξελιχθεί το «πραξικόπημα» -όπως το καταγγέλλει ο Πούτιν- της Βάγκνερ; Θα καταφέρει μια εταιρεία μισθοφόρων να ανατρέψει τον Πούτιν; Ή η ανταρσία της Βάγκνερ θα είναι η αρχή ενός ρωσικού εμφυλίου πολέμου; Θα συντριβεί η ανταρσία; Ή, μήπως θα εκφυλιστεί σε οπερέτα; 

Το μόνο που μπορούμε να προβλέψουμε με ασφάλεια είναι πως, ακόμη και στο τελευταίο, το πιο ευνοϊκό για τον Πούτιν σενάριο, η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία θα απονομιμοποιηθεί ακόμη περισσότερο στη ρωσική νεολαία και την εργατική τάξη.

Ήδη, από την αρχή του πολέμου, κάθε άλλο παρά πατριωτική έξαρση παρατηρήθηκε στα λαϊκά στρώματα της Ρωσίας. Και με την επιστράτευση τα πράγματα πάνε χειρότερα.

Ο Πούτιν  γνώριζε πως η εισβολή του στην Ουκρανία, δεν είχε πείσει τη ρωσική κοινωνία για τη νομιμότητά της. Γι’ αυτό και προσπαθούσε πάντα να περιορίσει τον φόρο αίματος της ρωσικής νεολαίας, επιστρατεύοντας τους μισθοφόρους της Βάγκνερ και τους Τσετσένους του Καντίροφ. Αλλά τώρα που ο πόλεμος στην Ουκρανία δεν πάει καλά, τα αποβράσματα των ρωσικών φυλακών, που στρατολογήθηκαν στη Βάγκνερ, δείχνουν απόλυτα απρόθυμοι να γίνουν κρέας για τα κανόνια σε μια χαμένη υπόθεση. Και έτσι τα πόδια ξεσηκώθηκαν να τα βάλουν με το κεφάλι.

Μια ανάλογη ιστορία από το μακρινό παρελθόν

Πριν από σχεδόν 2.300 χρόνια, το 241 π.Χ.  στην Καρχηδόνα, στο τέλος του Α’ Καρχηδονιακού πολέμου με τους Ρωμαίους, οι μισθοφόροι των Καρχηδονίων ξεσηκώθηκαν ενάντια στα αφεντικά τους. Ακολούθησε ένας λυσσαλέος και απόλυτα καταστροφικός πόλεμος, που ρήμαξε όλη τη δυτική Βόρεια Αφρική.

Ο στρατηγός, που ανέλαβε να συντρίψει την ανταρσία, ήταν ένας κορυφαίος στρατηλάτης, ο Αμίλκας Βάρκας, πατέρας του γνωστού Αννίβα. Οι μισθοφόροι κάνανε το λάθος να γίνουν απόλυτα μισητοί στον ντόπιο πληθυσμό σφάζοντας και ρημάζοντας τα πάντα. Γι’ αυτό και οι χωρικοί και οι σκλάβοι συντάχθηκαν μαζικά με τις δυνάμεις «του νόμου και της τάξης» ενάντια στην ανταρσία. Παρόλα αυτά χρειάστηκαν τριάμισι χρόνια ανελέητων μαχών, για να εξοντωθούν οι μισθοφόροι.

Για όσες και όσους έχουν τυχόν διαβάσει τις «Ιστορίες» του Πολύβιου ή έστω το ιστορικό μυθιστόρημα «Σαλαμπώ» του Φλωμπέρ, θα παρατηρήσουν πως ο ηγέτης των εξεγερμένων μισθοφόρων, ο γλοιώδης και δολοπλόκος Σπένδιος, μοιάζει φτυστός ο σημερινός Πριγκόζιν της Βάγκνερ.

Όμως η παράταξη του Κρεμλίνου δεν διαθέτει κανέναν αξιόλογο στρατιωτικό ηγέτη, όπως ο Αμίλκας Βάρκας. Μόνο τον υπερόπτη και απρόβλεπτο Καντίροφ.

Και, πάνω από όλα, η παράταξη του Πούτιν, στη νέα αυτή απρόβλεπτη στροφή, δεν έχει μαζί της τις μάζες του πληθυσμού. «Βλάπτουν όλοι τη Ρωσία το ίδιο» είναι η πρώτη αίσθηση από μηνύματα από το εσωτερικό της χώρας.

Και το μόνο στήριγμα του Πούτιν είναι ένας στρατός, αλλά και ένας κρατικός μηχανισμός, που ξεχαρβαλώνονται από τον πόλεμο στην Ουκρανία.