Γράφει η Χριστίνα Βογιατζόγλου

Γιατί η αμφιφυλοφιλία μάς κάνει να νιώθουμε άβολα; Όλα τα μπαϊσέξουαλ άτομα έχουμε βιώσει αυτό το κούμπωμα, μόλις κάποιο ακούσει για τη σεξουαλικότητά μας. Το βασικό πρόβλημα είναι πως η αμφιφυλοφιλία δεν απαντά άμεσα την ερώτηση «από ποι@ θα έλκεται το άτομο αυτό;». Η απουσία απάντησης είναι αυτή που μπορεί να εξοργίζει τον κόσμο, που έχει μάθει να βγάζει συμπεράσματα βάσει σεξουαλικού προσανατολισμού. Γιατί έχουμε μάθει στη λογική μας να βασίζεται σε δίπολα και όχι σε φάσματα. Και αυτό δυστυχώς ισχύει τόσο για τα άτομα εκτός της λοατκια+ κοινότητας όσο και για τα άτομα εντός αυτής.

Η αμφιφοβία μπορεί να πάρει συχνά τη μορφή άρνησης ότι η αμφιφυλοφιλία είναι ένας πραγματικός σεξουαλικός προσανατολισμός ή τη μορφή αρνητικών στερεότυπων για τους ανθρώπους που είναι αμφιφυλόφιλοι (πρόστυχοι, ανειλικρινείς κτλ.). Ξεκινά από το απλό γεγονός πως αν κάποιο με δει με μια κοπέλα, αυτόματα θα θεωρήσει ότι είμαι λεσβία. Αν με δει με άντρα πως είμαι straight. Ξεκινά από την ανακούφιση της μητέρας μου πως μετά από τρία χρόνια λεσβιασμού, αφού χώρισα, έγινα ξαφνικά straight. Δεν ανήκω πια για αυτήν στη λοατκια κοινότητα. Ξεκινά από το συνήθειο της ποσόστωσης των γούστων σου. Από την επιβολή της δικής τους σεξουαλικότητας «προς διόρθωση» της αμφίρροπης φύσης. Ξεκινά από το απλό θέμα της επιλογής. Και των πολλών επιλογών. Που θα οδηγούν πάντα στο κέρατο. Ποτέ σε μια μονογαμική σχέση. Ξεκινάει από την τεράστια σεξουαλικοποίηση και φετιχοποίηση των μπάι γυναικών, ενώ ταυτόχρονα η σεξουαλικότητά τους μετράει μόνο σαν πειραματισμός. Γιατί άλλωστε έρωτας είναι μόνο η διείσδυση συγκεκριμένου τύπου. Γιατί η πατριαρχία μάς έχει καταστήσει σαφές και ξεκάθαρο πως τα πάντα –από την αντρική αρρενωπότητα μέχρι τη γυναικεία απόλαυση- περιστρέφονται μόνο γύρω από το αντρικό πέος. Εμείς πού βρισκόμαστε; Στεκόμαστε κάπου εκεί ανάμεσα. Να μειώνουν τις σχέσεις μας, την αφοσίωση, τον έρωτα και την αγάπη μας σε έναν πειραματισμό. Σε μια φάση. Φάση που θα περάσει. Και μαθαίνεις να ζεις  μια ζωή, χωρίς να σε παίρνουν ποτέ στα σοβαρά.  Όμως το Β στο lgbt+, έχει όση ισχύ έχουν όλα τα υπόλοιπα γράμματα γύρω του. Αναρωτιέμαι γιατί στην πραγματικότητα παραμένει σιωπηλό.

Πολλοί αντιμετωπίζουν την αμφιφυλοφιλία ως μια στάση στον δρόμο προς την ετεροφυλοφιλία ή την ομοφυλοφιλία. Άλλοι θεωρούν ότι η αμφιφυλοφιλία είναι ουσιαστικά μια προσπάθεια για τα λοατκια άτομα «να προσαρμοστούν» στην ετεροκανονικότητα μέσω της αμφί ταυτότητας, ιδιαίτερα σε συγκεκριμένες κοινωνίες. Την ίδια ώρα που η αμφιφυλοφιλία είναι παντελώς αόρατη από τον νόμο. Την ίδια ώρα που, στις χώρες στις οποίες η νομοθεσία είναι ενάντια στις σχέσεις μεταξύ ατόμων του ιδίου φύλου, οι αμφιφυλόφιλοι προφανώς δεν μπορούν να τη σκαπουλάρουν έτσι εύκολα μέσω του αυτοπροσδιορισμού ως μπάι και όχι γκέι. Όλες οι γκέι σχέσεις έχουν τις ίδιες ποινές ανεξαρτήτως του αυτοπροσδιορισμού του εκάστοτε ατόμου. Έτσι κι αλλιώς οι σχέσεις εξουσίας που δημιουργούνται, δεν έχουν να κάνουν παρά μόνο με τα σώματά μας και τη διάθεσή τους. Και σε καμία περίπτωση με έναν αυτοπροσδιορισμό, που εκλαμβάνεται ως παραμύθι της Χαλιμάς. Πχ. Τα έγγραφα αιμοδοσίας μέχρι πρόσφατα στην Ελλάδα. Οι άντρες που έδιναν αίμα έπρεπε ξεκάθαρα να μην έχουν κάνει ομοφυλοφυλικό σεξ. Ανεξαρτήτως αυτοπροσδιορισμού. Ας πάρουμε χαμπάρι ότι δεν υπάρχει κανένα κοινωνικό όφελος στον αυτοπροσδιορισμό ως αμφιφυλόφιλο σε σχέση με την ομοφυλοφιλία. Επομένως το επιχείρημα ότι «τα μπάι είμαστε απλά ομοφυλόφιλα, που προσπαθούν να επιβιώσουν σε μια ετεροκανονική κοινωνία» είναι απλά ψευδές και αμφιφοβικό και εντείνει τον αποκλεισμό των μπάι ατόμων και από την ετεροκανονικότητα και από το λοατκια+ φάσμα.

Ιστορικά οι μπάι γυναίκες έχουν βιώσει τη σεξουαλικότητάα τους να ετεροπροσδιορίζεται από λεσβίες φεμινίστριες ως «απολιτίκ διαφυγή». Έχουν χαρακτηριστεί ως «μη ριζοσπαστικές», εξαιτίας της έλξης τους από σις άντρες. Πολλές τις αναφέρουν ως «αντιφεμινιστικές», γιατί «γουστάρουν διείσδυση, γουστάρουν να είναι υποτακτικές στο σεξ, γουστάρουν να τις κάνει ο άντρας ό,τι θέλει, γιατί αναπαράγουν τους ρόλους του κοινωνικού φύλου στις ετεροκανονικές τους σχέσεις». Κατηγορούνταν πιο έντονα, γιατί είναι οι μοναδικές που επιλέγουν εντελώς ελεύθερα τις σχέσεις τους με cis straight άντρες. ΞΑΝΑ ΣΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑ ΓΕΝΝΗΘΗΚΑ ή ΕΓΙΝΑ. Ώστε πάντα το μοναδικό πράγμα που δικαιολογεί τις πράξεις μου είναι το επιχείρημα ΔΕΝ ΕΙΧΑ ΑΛΛΗ ΕΠΙΛΟΓΗ. Είναι ειρωνικό το πως ανά έτη και τους αγώνες οι μπάι γυναίκες έχουν σταθεί δίπλα στις λεσβίες και ποια είναι η ανταπόδοση. 

Το 2021 τα μπάι άτομα αποτελούσαν σχεδόν το 60% της κοινότητας. Παρόλα αυτά είναι πολύ πιθανό το 60% αυτό να νιώθει αόρατο ή να χάνει την αίσθηση του ανήκειν στην κοινότητα, της οποίας ρόλος είναι να αγκαλιάζει. Εσωτερικεύοντας τα προαναφερθέντα μπορεί εύκολα να νιώσουν ότι είναι απλά μπερδεμένα, δεν έχουν καταλήξει ακόμα, δημιουργώντας στα εαυτά τους ένα σύνδρομο του εισβολέα. Η μπάι ταυτότητα επομένως είναι ίσως πιο δύσκολο να γίνει αποδεκτή από το ίδιο το άτομο. Αυτό μέσα σε όλα συμβαίνει και για τον απλό λόγο ότι η πατριαρχία έχει θεσμοθετήσει συγκεκριμένους ρόλους και συμπεριφορές βάσει του κοινωνικού φύλου. Μιλάμε έστω για ρόλους εντός μιας σχέσης. Οι ομοφυλοφιλικές σχέσεις είναι εδώ για να «σπάνε» αυτούς τους κοινωνικούς εξαναγκασμούς. Χωρίς να εννοούμε ότι τους έχουν πλήρως αποδιώξει από πάνω τους. Ένα μπάι άτομο  μπορεί  εύκολα να νιώσει πως με διαφορετικό τρόπο συμπεριφέρεται σε μια στρέιτ ή σε μια ομοφυλοφιλική σχέση. Η ίδια, λοιπόν, η πατριαρχία είναι που θεσμοθετεί τον εκάστοτε ρόλο που θα παίξουμε. Ανάλογα με το φύλο του ατόμου που έχουμε απέναντί μας, κάνοντάς μας ξεκάθαρο πως δεν θα είμαστε ποτέ πλήρως τα εαυτά μας. Η θεώρηση είσαι στρειτ, αύριο ίσως λεσβία; Μεθαύριο ποιος ξέρει; είναι αυτό ακριβώς που ενισχύει την πεποίθηση της διπολικής μου, αμφίρροπης φύσης. Οι συνεχείς ερωτήσεις του τύπου «τώρα σου λείπουν οι άντρες; τώρα σου λείπουν οι γυναίκες;» και η συνεχής ενασχόληση με τα γεννητικά όργανα, που μου λείπουν συγκεκριμένα, πέραν ότι μειώνουν το κάθε μου συναίσθημα απλώς στο σεξ (το οποίο μάλλον δεν είχα καταλάβει πως απαραίτητα εξαρτάται από το τι κουβαλά το καθένα μέσα στο παντελόνι του ή κάτω από τη φουστίτσα του), με αφήνουν πάντα να νιώθω λειψή. Ε, τότε λοιπόν, η πάλη του φεμινιστικού κινήματος, όταν καταφέρει την απελευθέρωση των γυναικών από το καλούπι του κοινωνικού φύλου, της συμπεριφοράς που πρέπει να παρουσιάζει αλλά και να ανέχεται, είναι η πάλη που θα αλλάξει και τον τρόπο αντιμετώπισης των στρέιτ ζευγαριών. Και όταν αυτό καταστεί σαφές και ξεκάθαρο, όσο σαφής και ξεκάθαρη είναι σήμερα η βαθιά μέσα μας και γύρω μας ριζωμένη πατριαρχία, τότε και μόνο τότε θα μπορέσει να αλλάξει και ο τρόπος αντιμετώπισης των γκέι και λεσβιακών ζευγαριών και των ατόμων με ταυτότητα και προσανατολισμό διαφορετική/ό από την κανονικότητα, που τους έχουν επιβάλλει. Και τότε η αμφιφυλοφιλία θα κυριαρχήσει.

Γιατί ουσιαστικά τρία είναι τα βασικά στοιχεία που ωθούν τόσο τους ομοφυλόφιλους όσο και στρέιτ να διαγράφουν τους αμφί από τη λοατκια κοινότητα.

1. Η σταθερότητα του σεξουαλικού προσανατολισμού, το οποίο υποτίθεται ότι ανακουφίζει τον κόσμο από το άγχος της αμφισβήτησης της σεξουαλικότητάς τους.
2. Η διατήρηση της σημαντικότητας του κοινωνικού φύλου, το οποίο αντιμετωπίζεται ως απαραίτητη ερωτική προϋπόθεση τόσο για τους γκέι όσο και για τους στρέιτ.
3. Η διατήρηση της μονογαμίας, που παίζει τρομερό ρόλο τόσο στις γκέι όσο και στις στρέιτ σχέσεις, ενώ οι μπάι αυτόματα θεωρείται ότι είναι εγγενώς μη μονογαμικοί.

Η μπάι ταυτότητα, λοιπόν, έρχεται να καταρρίψει τις παραδοσιακές αντιλήψεις σε σχέση με το φύλο και τη σεξουαλικότητα.

Θέλω να κλείσω, όμως, με μια θετική χροιά, με μια προσωπική σκοπιά. Όσο κι αν μιλάμε για την αφάνεια των μπάι ατόμων και, παρόλο που η αμφιφοβία πολλές φορές με δυσκόλεψε στη ζωή μου, αυτό που κυριαρχεί μέσα μου, είναι η χαρά. Η χαρά μαζί με μια ταπεινή περηφάνια, γιατί κάπως η εαυτή μου κατάφερε αυτόματα, ενστικτωδώς και ασυνείδητα, να ξεφύγει από το δίπολο, να ξεφύγει από την έννοια της μονοσεξουαλικότητας. Να συνειδητοποιεί κάθε μέρα ότι δεν είναι το φύλο που μετράει, για να αγαπήσεις έναν άνθρωπο. Κατάφερε να βιώσει την ευτυχία τού να μη σε περιορίζει μια συγκεκριμένη ταυτότητα στον έρωτα. Και τότε είναι που συνειδητοποιείς ολοκληρωτικά την αξία του ατόμου, που έχεις απέναντι σου. Ξεχνάς εμφάνιση, ξεχνάς ταυτοτικά χαρακτηριστικά, ξεχνάς τα πάντα. Απογυμνώνεις τον άνθρωπο που έχεις απέναντί σου και βλέπεις μονάχα το «είναι» του. Κι αν αυτό δεν μπορεί να αποτελέσει τις πιο βαθιές ρίζες και τις πιο γερές βάσεις για τον πραγματικό έρωτα και την πραγματική αγάπη, τότε πραγματικά, δεν ξέρω τι μπορεί.

*Το κείμενο έχει στηριχθεί στην εισήγηση της Χ. Βογιατζόγλου στην εκδήλωση, που πραγματοποιήθηκε στο 24^ο Αντιρατσιστικό Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης την Πέμπτη 29 Ιούνη. Διοργανώθηκε από την ομάδα Sylvia Rivera-για ένα κινηματικό Thessaloniki Pride και τη Φylis με τίτλο: «Αόρατα Υποκείμενα: Μια διαθεματική προσέγγιση του Έμφυλου». Εισηγήτριες: Μαρία Καλανδαρίδου (μέλος Φylis), Χριστίνα Βογιατζόγλου (μέλος ομάδας Sylvia Rivera) Μαρία Περπιράκη (εκπαιδευτικός), Τατιάνα Καραμόβα (μέλος Φylis).