Τα ποιήματα του Ιλχάν Σαμί Τσομάκ σε μετάφραση-επιμέλεια της Λάλε Άλατλι

έτρεξε ο άνεμος

Έτρεξε ο άνεμος, ακούμπησε τη μυρωδιά του στα κλαδιά
Ο χρόνος ήταν ένα τεράστιο βήμα.
Μια ανάμνηση: Πέρασα το ρυάκι βρεγμένος
Η νύχτα εισχώρησε δειλά στα σπίτια.

Τα μάτια παίζουν με τον φόβο της μοναξιάς
Πρασινίζει και μεγαλώνει στις παλάμες του αμπελιού ο ήλιος:
Πάμε να αποξηράνουμε άνθη.
Θα βγει η σελήνη εκεί που δεν έχει σκιά
Τι μας νοιάζει το φως! Ας ασχοληθούμε με τον δρόμο εμείς
Να κοιτάξουμε από τα όνειρα το σημείο όπου φτάνει το πρωί
Εγώ είμαι απέραντος και δεν περιορίστηκα από τον κήπο
Λοιπόν, τι έλεγα, μια ανάμνηση:
Πέρασα τα νερά βρεγμένος. Πάνω στο κεφάλι μου
Ένα σκοτάδι απογειώθηκε προς τα σπίτια
Ξεράθηκε το ποτάμι του φωτός
Παρακάλεσα τα λουλούδια, όταν χάθηκε η μυρωδιά.

koştu rüzgar

Koştu rüzgar dalda kokusu belirdi
Zaman çok geniş bir adımdı.
Bir anı: Islanarak geçtim dereyi
Gece yavaş yavaş evlere birikti.

Yalnızlık korkusuyla seğiriyor gözler
Yeşeriyor ve çoğalıyor bağın avuçlarında güneş:
Kalk çiçek kurutalım.
Gölgenin olmadığı yerde ay doğacak
Işıktan bize ne! Yolla ilgilenelim
Sabahın geldiği yere düş gördüğümüz uykulardan bakalım
Ben uçsuzum ve kalmadım bahçede
Evet, ne diyordum, bir anı:
Islanarak geçtim sulardan. Bağucumda
Bir karanlık havalandı evlere doğru
Aydınlığın ırmağı kurudu
Koku bitince çiçeklere yalvardım.

James Matthew Taylor Art, 2018

Ελευθερία

Πάρε με από εδώ, είδα και απόειδα
Είδα πολλά, στεναχωρήθηκα πολύ
Τώρα πια είναι ο καιρός των πηγών, του ανέμου στο αλώνι
Είναι ο καιρός της απεραντοσύνης, ανοίγει η πύλη για τη μεγάλη μέρα
τα τρεμάμενα πόδια μου αντικρίζουν τον ορίζοντα

Πιάσε με από τη ρίζα, όχι από το κλαδί
Ίσως ο καθρέφτης να έσπασε
Πιάσε με από το χαμόγελό μου, όχι από τα λεγόμενα του καθρέφτη.
Πάει καιρός, ένα τίποτα στον δρόμο μου, το σιωπηλό σκαρφάλωμα του κισσού

Νωχελικό, σκιερό και στα μισά του δρόμου να ξεροκαταπίνει
Πάρε με απ’ το λήθαργο
Είδα την άβυσσο και την κοίταξα κατάματα
Γιατί είναι τα ίδια και τα ίδια η άβυσσος
Είναι καιρός να πω ότι είμαι ένα πουλί στη βροχή, να εισπνέω τη μυρωδιά του χώματος
Πιάσε με από την αγάπη, όχι από τη μοναξιά μου

Πιάσε με από τη νοσταλγία, όχι από τα όσα έχασα

Πιάσε με από τα παιδικά μου χρόνια, όχι από το παρόν μου
Σε ακολουθώ

Özgürlük

Çünkü götür beni buradan, çok şey gördüm
Uzun uzun gördüm, uzun uzun üzüldüm
Artık pınarların zamanıdır, harman yerinde rüzgarın
Ve büyük günün kapısının açıldığı
Titrek bacaklarımın ufka yöneldiği enginliğin zamanıdır
Kökümden kavra beni, dalımdan değil
Belki ayna kırılmıştır
Gülüşümden kavra beni, aynanın söylediklerinden değil.

Çoktandır yokluk vardı sokağımda, sarmaşığın sessiz tırmanışı

Yavaş, gölgeli ve hep yarı yolda yutkunuşu
Çünkü götür beni durgunluktan
Çok gördüm boşluğu uzun uzun baktım
Çünkü hep tekrardır ve tekrardır boşluk
Zamanıdır artık ben yağmurda ıslanan bir kuşumdur demenin
Toprak kokusunu çekip içine zamanıdır gövdelemenin
Sevgimden kavra beni, yalnızlığımdan değil.
Özlemlerimden kavra beni, kaybettiklerimden değil
Çocukluğumdan kavra beni, bugünümden değil
Peşindeyim

Maya Kulevovic, Sleeper / Remnant, Twins, 2023

κουβαλώ μέσα στην αγάπη μου

Κουβαλώ την χαρτοπετσέτα με αχνό λεκέ από κραγιόν που ακούμπησες στο τραπέζι,
πάντα στην τσέπη μου,
Το γέλιο και τα χτενισμένα μαλλιά σου στο νου,
Τη μυρωδιά της αμάραντης τριανταφυλλιάς που είσαι εσύ, στις παλάμες μου,
Τη γεύση της ανάσας σου όταν με φιλάς απρόσμενα,
Αυτούς που κοιτάζουν το περπάτημά σου, στην οργή μου,
Το βάρος των βημάτων, την καμπύλη της φτέρνας σου, στον ενθουσιασμό μου,
Τον ήχο του φορέματός σου όταν γδύνεσαι, στα όνειρά μου,
Το ελαφρύ σου σώμα στο κρεβάτι όταν κοιμάσαι, στο καρδιοχτύπι μου,
Κουβαλώ τα γράμματα σου ένα ένα στα μάτια μου.
Τα όνειρά σου στα δικά μου
Κουβαλώ στο στόμα μου τη διαύγεια του νερού που πίνεις.

sevgimde taşıyorum

Silik bir ruj lekesiyle masaya bıraktığın peçeteyi
hep cebimde,
Gülüşünü, taranmış saçlarını aklımda taşıyorum.
Sonsuz bir gül olarak kokunu avuçlarımda,
Öperken nefesinin tadını şaşkınlığımda taşıyorum,
Yürürken sana bakanları öfkemde,
Adımlarının tartımını topuğunun kavisini
heyecanımda taşıyorum.
Soyunurken elbisenin çıkardığı sesi rüyalarımda,
Uyurken yatağa düşen hafifliğini nabzımda taşıyorum,
Konuşurken müziğe dönüşen sesini yalnızlığımda,
Harflerini bir bir edanı nazımı bir bir gözlerimde taşıyorum.
Gördüğün rüyaların yorumunu düşlerimde
İçtiğin suyun duruluğunu ağzımda taşıyroum.

Ιλχάν Σαμί Τσομάκ
Γεννήθηκε στις 8 Μαρτίου 1973 στο Μπίνγιολ Καρλίοβα της Τουρκίας. Μετά την ολοκλήρωση της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσής του στο Μπίνγιολ, γράφτηκε το 1992 στο Πανεπιστήμιο της Ιστανμπούλ, στη Σχολή Επιστημών και Λογοτεχνίας, Τμήμα Γεωγραφίας.

Συνελήφθη το 1994 με την κατηγορία της συμμετοχής στο απαγορευμένο Εργατικό Κόμμα του Κουρδιστάν (PKK). Μετά από δεκαεννέα μέρες βασανιστήρια, υπέγραψε μία ομολογία και καταδικάστηκε σε θάνατο, μετά σε ισόβια και τελικά η ποινή μετατράπηκε σε 36 χρόνια φυλάκιση, για το αδίκημα του «αποσχισμού». Ο Τσομάκ βρίσκεται στη φυλακή εδώ και 28 συνεχή χρόνια. Εκτός από τα τουρκικά, γράφει ποιήματα και στα κουρδικά, που είναι η μητρική του γλώσσα.

Το 2016 γυρίστηκε το ντοκιμαντέρ με τίτλο «Αποστολέας: Ιλχάν Σαμί Τσομάκ». Μέχρι σήμερα κυκλοφόρησαν εννέα ποιητικές συλλογές του. Τιμήθηκε με πολλά βραβεία, όπως το βραβείο «Σεννούρ Σεζέρ – Εργασία και Αντίσταση» (2019) και το βραβείο Altiok (2022).
Τα ποιήματά του έχουν μεταφραστεί στα αγγλικά, νορβηγικά, ρωσικά και ουαλικά. Είναι μέλος του Επίσημου Παραρτήματος του PEN International στην Τουρκία και του Συνδικάτου Τούρκων Συγγραφέων, και ισόβιο επίτιμο μέλος του PEN International Κούρδων (PENa Kurd), του Επίσημου Παραρτήματος του PEN International Νορβηγίας, του Επίσημου Παραρτήματος του PEN International Αυστρίας και του Επίσημου Παραρτήματος του PEN International Ουαλίας.
©ilhansamicomak