Γράφει ο Θανάσης Αντωνίου

Από τον Νοέμβριο του 2023 μέχρι και την ψήφιση του σχεδίου νόμου Βαρτζόπουλου από τα θερινά τμήματα της Βουλής, τον Ιούλιο του 2024 ο χώρος της ψυχικής υγείας γνώρισε τις μεγαλύτερες κινητοποιήσεις που έχουμε δει εδώ και δεκαετίες. Η κυβέρνηση επέλεξε μετά από πολλές εξαγγελίες (και σημαντική κοινωνική πίεση για την κατάσταση, στην οποία έχει περιέλθει το ΕΣΥ) να κατεβάσει το νομοσχέδιο μέσα στο καλοκαίρι, με τις δομές υγείας να λειτουργούν με μειωμένο προσωπικό (συχνά προσωπικό ασφαλείας) εξαιτίας των καλοκαιρινών αδειών ή/και της ήδη διαλυτικής κατάστασης που επικρατεί στον κλάδο.

Παρόλα αυτά, οι κινητοποιήσεις, ιδιαίτερα οι απογευματινές ήταν εξαιρετικά μαζικές, με τις προγραμματισμένες
δράσεις των Συλλογικών Δράσεων του 18ΑΝΩ ιδιαίτερα να κρίνονται πολύ επιτυχημένες.

Μεγάλο εμπόδιο στην ανάπτυξη του κινήματος ήταν η συνδικαλιστική γραφειοκρατία: η ΠΟΕΔΗΝ, μέσω του προέδρου της και της πλειοψηφούσας παράταξης, έπαιξε πολύ καλά το παιχνίδι του υπουργείου. Δεν όρισε καμία δράση πλην των ήδη προγραμματισμένων από την ΕΙΝΑΠ, την ΟΕΝΓΕ και τα σωματεία του ΚΕΘΕΑ ούτε ενημέρωσε τα μέλη της για τις τεράστιες αλλαγές που θα φέρει ο νέος νόμος στο εργασιακό καθεστώς τους. Παρά τις φιλότιμες προσπάθειες των παρατάξεων της ριζοσπαστικής Αριστεράς και του ΚΚΕ στα νοσοκομεία να ενημερώσουν τον κόσμο, το μήνυμα έφτασε αργά και δεν κατάφερε να
ενώσει τις αντιδράσεις σε ένα συγκροτημένο σχέδιο για την ανατροπή του νομοσχεδίου,
στο πλαίσιο μιας ενιαιομετωπικής πολιτικής.

Το ΠΑΜΕ και η ΔΗΠΑΚ έπαιξαν έναν ιδιαίτερο ρόλο, καθώς ανέδειξαν μεν το ζήτημα και συμμετείχαν μαζικά στις κινητοποιήσεις, έχοντας όμως μια δυσκολία στο να προτείνουν ένα
σχέδιο ανατροπής του νόμου μέσα από τις κινητοποιήσεις και με εμφανή αμηχανία στις ενιαιομετωπικές δράσεις, όποτε χρειαζόταν να συνεργαστούν με άλλες δυνάμεις της Αριστεράς.

Το επόμενο διάστημα κρίνεται ως ιδιαίτερα σημαντικό: ο υφυπουργός Βαρτζόπουλος δήλωσε σε συνέντευξή του πως «το σχέδιο νόμου δεν είναι παρά ένα κέλυφος» και πως «θα
ακολουθήσουν δεκάδες εφαρμοστικές εγκύκλιοι» το επόμενο διάστημα.

Ο πρώτος γύρος του κινήματος σαφώς δεν ήταν νικηφόρος. Ωστόσο, οι συνδικαλιστικές δυνάμεις του κλάδου έχουν αποκτήσει έναν βηματισμό και έχουν αποκτήσει κάποιες δυνατότητες που πριν δεν υπήρχαν, όπως είναι η οριζόντια επικοινωνία και οι ανοιχτές συνελεύσεις, εκδηλώσεις και συζητήσεις για το τι είναι οι υπηρεσίες ψυχικής υγείας και απεξάρτησης, τι χρειάζονται και πώς μπορούν να γίνουν πραγματικά καλύτερες από αυτό που είναι τώρα.

Ιδιαίτερη μνεία αξίζει να γίνει για τη συμβολή των νέων συναδέλφων, όπως αυτή φάνηκε
από την αγωνιστικότητα του Συλλόγου Ειδικευόμενων Ιατρών του ΨΝΑ και τη μαζική
συμμετοχή των ειδικευόμενων όλων των νοσοκομείων στις αγωνιστικές κινητοποιήσεις.
Η εμπειρία που απέκτησαν οι νέοι συνάδελφοι και οι διάφορες δομές που αναπτύχθηκαν
από τον χώρο της ριζοσπαστικής Αριστεράς, των σωματείων των ληπτών των υπηρεσιών
και των οικογενειών τους, αποτελούν σημαντική παρακαταθήκη. Η ανάπτυξή τους και η
συνέχιση της λειτουργίας τους και της οριζόντιας επικοινωνίας τους είναι ένα ιδιαίτερο ό
χημα άσκησης πίεσης στις συνδικαλιστικές γραφειοκρατίες.

Ρόλο στην όλη προσπάθεια έπαιξε βέβαια και το όχημα του Συντονισμού για τη Δημόσια Ψυχική Υγεία και την Απεξάρτηση, που κατάφερε να κάνει πολύ μαζικές εκδηλώσεις στην Αθήνα και να συνενώσει δυνάμεις και παραδόσεις από διάφορα μετερίζια του χώρου της ψυχικής υγείας και της απεξάρτησης.

Παρά τις διαβεβαιώσεις του κυρίου Βαρτζόπουλου περί «ολοκλήρωσης της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης» μέσα από τη νομοθετική του προσπάθεια, οι μεγάλες συνελεύσεις και οι συζητήσεις του προηγούμενου διαστήματος σε νοσοκομεία και κοινωνικούς χώρους, καθώς και οι μαζικές κινητοποιήσεις εργαζόμενων, ληπτών των υπηρεσιών, μελών οικογενειών και αλληλέγγυων έδειξαν ότι το πραγματικό πνεύμα της μεταρρύθμισης δεν βρίσκεται στη Βουλή και το Υπουργείο Υγείας, αλλά στον δρόμο.

*Ο Θανάσης Αντωνίου είναι ψυχίατρος, μέλος της νοσοκομειακής επιτροπής του ΓΝΝΘΑ «η
Σωτηρία» και συμμετέχει στο Ενωτικό Κίνημα για την Ανατροπή.

**Το άρθρο είναι αναδημοσίευση από το «Εργατικό Δελτίο», Νέα περίοδος νούμερο 6, Σεπτέμβριος 2024. Περιέχεται στην ύλη της «Κόκκινης» φύλλο 24ο (Σεπτέμβρης 2024) που κυκλοφορεί.