Γράφει ο Χάρης Παπαδόπουλος

«Θα έρθει μια μέρα που θα μιλήσει η Ιστορία. Η Αφρική θα γράψει τις δικές της σελίδες και, τόσο στον Βορρά όσο και στον Νότο, θα είναι σελίδες δόξας και αξιοπρέπειας»

Πατρίς Λουμούμπα

Η κατάρα του Κονγκό

Η «Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό» (πρώην Ζαΐρ) στην κεντρική Αφρική, είναι πιθανά η πιο πλούσια χώρα όλου του κόσμου σε φυσικούς πόρους. Διαθέτει στο έδαφός της γνωστά αποθέματα πολύτιμων ορυκτών αξίας πάνω από 24 τρισεκατομμύρια δολάρια. Ταυτόχρονα, είναι η χώρα που έχει τους πιο φτωχούς κατοίκους. Τα περισσότερα από 100 εκατομμύρια του πληθυσμού του Κονγκό επιβιώνουν με μέσο εισόδημα λίγο παραπάνω από 1 δολάριο την ημέρα. Και το ένα δέκατο από αυτούς είναι ήδη πρόσφυγες πολέμου και ζουν σε ακόμη πιο άθλιες συνθήκες.

Η «Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό» είναι τόσο πλούσια, που τα πιο πολύτιμα από τα ορυκτά της, το κοβάλτιο, το τιτάνιο, το ουράνιο, τα διαμάντια και ο χρυσός βρίσκονται συχνά στην επιφάνεια του εδάφους και μπορούν να εξορυχθούν με λίγο κόπο. Όμως αυτό δεν ωφέλησε στο ελάχιστο τους κατοίκους του Κονγκό. Τουλάχιστον 50.000 μικρά παιδιά σκάβουν κάθε μέρα για ατέλειωτες ώρες το χώμα, προκειμένου να βγάλουν ολόκληρα κομμάτια κολτάνιου (από όπου παράγεται το τιτάνιο) και κοβάλτιου. Η αμοιβή των παιδιών; Λιγότερο από ένα δολάριο την ημέρα.

Έτσι συσσωρεύονται τα δισεκατομμύρια των κερδών της Apple και της Samsung. Φυσικά, ούτε η μία ούτε η άλλη λερώνουν τα χέρια τους με το να εμπλακούν άμεσα στη λεηλασία του Κονγκό. Είναι οι κινέζικες εταιρείες εξόρυξης, όπως η  Huayou Cobalt, που κάνουν τη «βρώμικη» δουλειά και αγοράζουν το προϊόν επί τόπου. Κάθε χρόνο 100.000 τόνοι κοβάλτιου εξάγονται από τη «Λαϊκή Δημοκρατία» του Κονγκό με προορισμό το λιμάνι της Σαγκάης της «Λαϊκής Δημοκρατίας» της Κίνας. Έτσι κατασκευάζονται και φτάνουν σε μας οι μπαταρίες λιθίου των κινητών τηλεφώνων. Έτσι απογειώνονται οι μετοχές των πολυεθνικών και τα παχυλά μερίσματα των μετόχων.  

Ο πόλεμος στη «γη των Μεγάλων Λιμνών»

Εδώ και αρκετά χρόνια διεξάγεται πόλεμος στις ανατολικές επαρχίες του Κονγκό, οι οποίες συνορεύουν με τη Ρουάντα. Πρόκειται για μια περιοχή γεμάτη τεράστιες λίμνες και δάση εξαιρετικού φυσικού κάλλους, που είναι γνωστή ως «η γη των Μεγάλων Λιμνών», περιοχή όπου διαβιούν οι χιμπατζήδες και οι πανέξυπνοι πίθηκοι Μπονόμπο. Σε αυτό το ειδυλλιακό τοπίο υπάρχουν, κατά μέσο όρο, δέκα χιλιάδες νεκροί ανά μήνα, ανάμεσα στον στρατό της «Λαϊκής Δημοκρατίας» του Κονγκό από τη μια και του αντάρτικου στρατού της οργάνωσης Μ23, που στηρίζεται ανοιχτά και απροκάλυπτα από τον στρατό της Ρουάντα.

Ο στρατός της Ρουάντα αναδημιουργήθηκε και συντηρείται εδώ και τριάντα χρόνια, με κονδύλια και εκπαίδευση του ΝΑΤΟ και ιδιαίτερα της Βρετανίας, ενώ ο μισός περίπου προϋπολογισμός της χώρας καλύπτεται από τη Δυτική «βοήθεια». Είναι φανερός ο στόχος να μεταβληθεί η Ρουάντα σε ένα είδος «Ισραήλ» της ανατολικής και κεντρικής Αφρικής.

Ακόμη, υπάρχουν στις Μεγάλες Λίμνες περί τις 120 διαφορετικές ένοπλες ομάδες–συμμορίες, που άλλοτε εντάσσονται στις επιχειρήσεις του τακτικού στρατού τού Κονγκό ενάντια στη Μ23 και τη Ρουάντα και άλλοτε αυτονομούνται και συγκρούονται μεταξύ τους. Μέσα σε αυτό το χάος, τόσο η οργάνωση Μ23 όσο και το ίδιο το κράτος της Ρουάντα, αλλά και η γειτονική Ουγκάντα, πλιατσικολογούν τα ορυκτά των επαρχιών των Μεγάλων Λιμνών. Είναι χαρακτηριστικό πως Ρουάντα και Ουγκάντα έχουν μεταβληθεί εδώ και χρόνια σε σημαντικούς εξαγωγείς χρυσού, ενώ σχεδόν δεν διαθέτουν αποθέματα. Φυσικά, την εξαγωγή του χρυσού την υλοποιούν καθημερινά οι κάτοικοι των χωριών του ανατολικού Κονγκό με το όπλο των αντρών τής Μ23 στον κρόταφο.

Για να συμπληρωθεί η σύγχυση, στην περιοχή δρα και στρατός του Μπουρούντι, που είναι σύμμαχος του Κονγκό και αντίπαλος της Ρουάντα, αλλά και δυνάμεις της Ουγκάντα, οι οποίες συνήθως ενισχύουν στις στρατιωτικές επιχειρήσεις τη Ρουάντα, αλλά και κάποιες φορές το Κονγκό. 

Τις τελευταίες εβδομάδες ο στρατός του Κονγκό, παρά το σαφώς μεγαλύτερο μέγεθός του, υφίσταται πανωλεθρίες στο πεδίο των μαχών και έχει χάσει ήδη τη Γκόμα, πόλη με πληθυσμό όσο και η Θεσσαλονίκη, πρωτεύουσα της επαρχίας του Βόρειου Κίβου, ενώ η Μ23 προελαύνει προς την πόλη Μπουκάβου, πρωτεύουσα του Νότιου Κίβου. 

Και τώρα;

Στην πρωτεύουσα του Κονγκό, την Κινσάσα, η κυβέρνηση απαγόρευσε τις διαδηλώσεις, μετά από τις επιθέσεις αγανακτισμένου κόσμου ενάντια σε μια σειρά δυτικές πρεσβείες. Ο  Τσισεκέμπι, πρόεδρος του Κονγκό, δήλωσε πως ήδη χιλιάδες νέοι κατατάσσονται εθελοντικά στις ένοπλες δυνάμεις, για να πολεμήσουν ενάντια στους εισβολείς στα ανατολικά. Φαίνεται πως αυτό το κύμα εθελοντών υφίσταται πραγματικά: η οργή του λαού του Κονγκό ενάντια στον ιμπεριαλισμό, που αιματοκυλά άλλη μια φορά τη χώρα, μοιάζει με φουσκωμένο ποτάμι.

Αλλά ο στρατός της «Λαϊκής Δημοκρατίας» του Κονγκό είναι απεχθής για τους φαντάρους του, επαχθής για τους κατοίκους των περιοχών που διασχίζει, χρυσωρυχείο για τους αξιωματικούς και το επιτελείο του και εν τέλει άχρηστος για πραγματική μάχη. Οι εθελοντές από τα δυτικά, που θα σταλούν να πολεμήσουν στις Μεγάλες Λίμνες, θα γίνουν κρέας για τα κανόνια (ή μάλλον για τους πυραύλους και τις ρουκέτες) της εξοπλισμένης ως τα δόντια από το ΝΑΤΟ οργάνωσης Μ23 και του στρατού τής Ρουάντα. Ένας πόλεμος για την απελευθέρωση του Κονγκό από τα νύχια του ιμπεριαλισμού και των τοπικών χωροφυλάκων του δεν μπορεί να διεξαχθεί νικηφόρα υπό την αιγίδα της κυβέρνησης των παρατρεχάμενων και των συνεργατών των πολυεθνικών και των ιμπεριαλιστών, που ξεζουμίζουν το Κονγκό.

Οι εργαζόμενες/οι του Κονγκό έχουν ελπίδα να σαρώσουν τον ταξικό εχθρό μόνο υψώνοντας τις δικές τους διεκδικήσεις και τη δική τους κόκκινη σημαία: Άμεση εθνικοποίηση όλου του ορυκτού πλούτου της χώρας, στάση πληρωμών προς όλα τα ξένα δάνεια, που απομυζούν το Κονγκό, και εργατικά και κοινοτικά συμβούλια να διοικούν όλη τη χώρα και να αντικαταστήσουν τις απόλυτα διεφθαρμένες δομές της υποτιθέμενης «λαϊκής δημοκρατίας».

Αυτός είναι ο μόνος τρόπος για να πάρουν εκδίκηση τα όνειρα του Πατρίς Λουμούμπα, του δολοφονημένου προέδρου του Κονγκό. Αυτού, που επιχείρησε πρώτος να απαλλάξει τη χώρα από τα γαμψά νύχια του ξένου κεφαλαίου. Αυτός είναι ο μόνος δρόμος για να νικήσουν τα αδικημένα πλάσματα της Ιστορίας.

*Ευφημισμός των δυτικών διπλωματών για τα κοιτάσματα κοβαλτίου της Λ.Δ. Κονγκό.

**Το άρθρο είναι προδημοσίευση από το φύλλο 26 (Φλεβάρης 2025) της εφημερίδας «Η Κόκκινη», που θα κυκλοφορήσει μέσα στην εβδομάδα.