Γράφει ο Χάρης Παπαδόπουλος

Σαν σήμερα, 15 Μάρτη 1938, πριν 87 χρόνια ακριβώς, εκτελείται από τους δήμιους του Στάλιν ο Νικολάϊ Μπουχάριν, το «τρομερό παιδί του μπολσεβικισμού». Ήταν «ο καλύτερος θεωρητικός του κόμματος», σύμφωνα με το κείμενο της Διαθήκης του Λένιν.

Βρισκόταν ήδη έναν χρόνο φυλακισμένος στα σταλινικά μπουντρούμια μέχρι την ώρα της εκτέλεσης.

Στη φωτογραφία της ανάρτησης βλέπουμε στα δεξιά τη σύντροφο της ζωής του, την Άννα Λαρίνα Μπουχάρινα. Ήταν μόλις 23 χρονών, όταν η μυστική αστυνομία συνέλαβε τον άντρα της. Και είχε αποκτήσει μαζί του έναν γιο, μικρότερο του ενός έτους.

Οι ασφαλίτες δεν άργησαν να συλλάβουν και την Άννα Λαρίνα και να τη χωρίσουν για πάνω από δυο δεκαετίες από τον γιο της.

Ο Μπουχάριν, ανώτατο σοβιετικό στέλεχος και μέλος του Πολιτικού Γραφείου του ΚΚΣΕ μέχρι τη σύλληψή του, είχε υποψιαστεί πως το τέλος του πλησίαζε. Και είχε εμπιστευτεί στην Άννα Λαρίνα το τελευταίο κείμενό του, ένα γράμμα προς τους νέους κομμουνιστές του μέλλοντος.

Η Άννα Λαρίνα, φυσικά, κατέστρεψε το χειρόγραφο. Όμως το είχε ήδη απομνημονεύσει. Και στα τρομακτικά χρόνια που θα ακολουθήσουν, όπου κάθε τόσο θα μεταφέρεται σε διαφορετική φυλακή ή στρατόπεδο συγκέντρωσης, η συντρόφισσα Άννα θα επαναλαμβάνει λίγο πριν κοιμηθεί το αποχαιρετιστήριο κείμενο του Νικολάϊ Μπουχάριν σαν προσευχή. Κάθε βράδυ. Όλα αυτά τα χρόνια.

Η Άννα Λαρίνα απελευθερώθηκε το 1953, λίγο καιρό μετά τον θάνατο του Στάλιν. Είχε ήδη τσακιστεί η υγεία της από τη φυματίωση μέσα στις φυλακές. Παρόλα αυτά θα καταγράψει επιτέλους στο χαρτί το κείμενο του Μπουχάριν μαζί με τις δικές της αναμνήσεις της από τα σταλινικά κολαστήρια. Και με αυτά τα κείμενα θα φτάσει μέχρι και τον ίδιο τον νέο γενικό γραμματέα του κόμματος Χρουτσώφ, απαιτώντας την πολιτική αποκατάσταση του άντρα της.

Όμως οι γραφειοκράτες θα της συστήσουν «υπομονή» και θα της απαγορεύσουν να δημοσιεύσει οπουδήποτε τα κείμενά της.

Η Άννα Λαρίνα θα οπλιστεί με υπομονή αλλά και πείσμα, παλεύοντας για τη δικαίωση.

Θα χρειαστεί να περιμένει ως το 1988 για να αναγνωρίσει επίσημα η σοβιετική γραφειοκρατία πως ο Μπουχάριν δεν συνωμότησε ποτέ ενάντια στην πατρίδα του και πως όλες οι κατηγορίες εναντίον του ήταν αποκύημα νοσηρής φαντασίας.

Την ίδια χρονιά, το 1988, η Άννα Λαρίνα κατάφερε να εκδώσει το τελευταίο γράμμα του Μπουχάριν και τα δικά της κείμενα. Στο εξωτερικό, φυσικά.

Η Άννα Λαρίνα θα προλάβει να δει και την πτώση του γραφειοκρατικού κρατικοκαπιταλιστικού καθεστώτος το 1991. Και θα φύγει από τη ζωή το 1996, στα 82 της χρόνια.

Ορίστε και ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα από το κείμενο του Μπουχάριν προς τους νέους κομμουνιστές, που διέσωσε η Άννα Λαρίνα:

«Η ζωή μου τελειώνει εδώ, σκύβω το κεφάλι κάτω από το τσεκούρι του δήμιου,

που δεν είναι το τσεκούρι του προλεταριάτου, που και αυτό πρέπει να είναι ανελέητο αλλά χωρίς καμιά κηλίδα.

Αισθάνομαι πλήρη αδυναμία μπροστά σε αυτή την καταχθόνια μηχανή, που χρησιμοποιώντας χωρίς καμιά αμφιβολία

μεσαιωνικές μεθόδους απέκτησε γιγάντια δύναμη και μπορεί να κατασκευάζει αλυσιδωτές συκοφαντίες…

Εάν όχι μία, αλλά πολλές φορές λάθεψα στην επιλογή των μεθόδων που έπρεπε να χρησιμοποιηθούν για την οικοδόμηση του σοσιαλισμού, οι επερχόμενες γενιές ας μη με κρίνουν αυστηρότερα απ’ ό,τι με έκρινε ο Βλαδίμηρος Ίλιτς.

Προχωρούσαμε για έναν και τον αυτό σκοπό, για πρώτη φορά στην ιστορία, και ο δρόμος δεν είχε ακόμα χαραχτεί. Άλλοι καιροί, άλλα ήθη.

Τότε η «Πράβδα» αφιέρωνε ολόκληρες σελίδες στις συζητήσεις: Ο κόσμος όλος συζητούσε, ερχόταν σε σύγκρουση και μετά όλοι συμφιλιώνονταν και προχωρούσαμε ενωμένοι.

Απευθύνομαι σ’ εσάς, στη μελλοντική γενιά των κομματικών στελεχών, που θα έχετε το ιστορικό καθήκον να κάνετε την αυτοψία του τερατώδους σύννεφου των εγκλημάτων που εξαπλώνονται σε αυτή την τρομακτική εποχή και φουντώνει σαν φλόγα να πνίξει το κόμμα.

Απευθύνομαι σε όλα τα μέλη του κόμματος…».