Ο βορειοαμερικάνικος γίγαντας του εργατικού κινήματος  συνέρχεται από το μούδιασμα της εκλογής Τραμπ

Γράφει η Κική Σταματόγιαννη

Oι ΗΠΑ το Σάββατο 5 Απρίλη έζησαν μερικές από τις συγκλονιστικότερες αντικυβερνητικές διαδηλώσεις στην πρόσφατη κινηματική ιστορία τους. Είναι χαρακτηριστικό ότι και στις 50 πολιτείες, σε μεγάλες και μικρότερες πόλεις, οι δρόμοι σείστηκαν από την ιαχή «Κάτω τα χέρια». Κάτω τα Χέρια από τη δημόσια υγεία, από την παιδεία, από τα κεκτημένα δικαιώματα σε γυναίκες, λοατκια+, ιθαγενικές κοινότητες. Κάτω τα χέρια από τους μετανάστες και τους αιτούντες άσυλο. Θύμιζαν, παρόλο που τώρα απλώθηκαν σε πολύ περισσότερη έκταση, την τεράστια φεμινιστική διαδήλωση αμέσως μόλις είχε αναλάβει ο Ντ. Τραμπ καθήκοντα στην πρώτη θητεία του.

Ο κόσμος στις ΗΠΑ είναι ανήσυχος. Κι αυτή τη φορά δεν ανησυχούν μόνο οι πληθυσμιακές ομάδες που είναι ανέκαθεν στο στόχαστρο των ακραία νεοφιλελεύθερων και συντηρητικών κυβερνήσεων. Τα εργατικά συνδικάτα, το τρανσφεμινιστικό και λοατκια+ κίνημα ή οι μεταναστευτικές κοινότητες, οι λατινόφωνοι ή οι ασιατικής καταγωγής πολίτες. Αυτή τη φορά βγήκαν στους δρόμους σχεδόν οι πάντες. Φοιτητ(ρι)ες και καθηγητ(ρι)ες, μαθητά, εργαζόμενοι στον τομέα της δημόσιας υγείας, απολυμένοι ομοσπονδιακοί υπάλληλοι, άνθρωποι της μεσαίας τάξης, μικρέμποροι. Το μέλλον που επαγγέλλεται ο πρόεδρός τους κάθε άλλο παρά ευοίωνο φαντάζει στα μάτια τους. Πέρα από τις ομάδες που θα πληγούν άμεσα, καθώς έχουν στοχοποιηθεί τα δικαιώματά τους, όπως οι γυναίκες (που βλέπουν να απειλείται το δικαίωμά τους στην άμβλωση και μια σειρά κεκτημένων δικαιωμάτων), τα τρανς άτομα (ήδη έχει διακοπεί η χρηματοδότηση σε νοσοκομεία που προχωρούν σε διαδικασίες φυλομετάβασης σε νεαρά τρανς άτομα), οι κοινωνικά ευάλωτες ομάδες, καθώς σταματά το πρόγραμμα DEI (Διαφορετικότητα, Ισότητα, Συμπερίληψη) με όλα όσα μπορεί να σημάνει κάτι τέτοιο για την ενδυνάμωση ομάδων που το έχουν ανάγκη, και φυσικά μετανάστες και πρόσφυγες, που βλέπουν να κινδυνεύουν άμεσα με απελάσεις τη στιγμή που σκληραίνει η επιτήρηση στα νότια σύνορα των ΗΠΑ.

Την ίδια ώρα με την εξαγγελία για την επιβολή δασμών στα προϊόντα από το εξωτερικό, όλοι φοβούνται ότι οι χαμένοι θα είναι οι ίδιοι οι πολίτες των ΗΠΑ. Οικονομολόγοι ανησυχούν για πιθανό κύμα σοβαρής ύφεσης και πληθωρισμού ή ακόμα και κατάρρευσης των ασφαλιστικών ταμείων, γεγονότα που θα έχουν δυσμενέστατες επιπτώσεις στην καθημερινότητα των μεσαίων και κατώτερων στρωμάτων. Ο φόβος μπροστά σε όλα αυτά, ο φόβος απώλειας των ελάχιστων καταθέσεων ή των συντάξεών τους, ο φόβος ότι θα δυσκολεύονται να ικανοποιούν απολύτως στοιχειώδεις ανάγκες, οι περικοπές σημαντικών κοινωνικών δαπανών του κράτους πρόνοιας, η ανασφάλεια της πιθανής κατάρρευσης των αγορών και μαζί και αυτού του πολυδιαφημισμένου «αμερικανικού ονείρου», όλα αυτά στάθηκαν ικανές συνθήκες για να πλημμυρίσουν τους δρόμους από τη μια άκρη των ΗΠΑ στην άλλη. 

Μέσα σε όλο αυτό το τοπίο, οι αντιδράσεις για τη συνεχιζόμενη σφαγή στην Παλαιστίνη έφεραν στο προσκήνιο κι έναν καθόλου –μέχρι πρότινος- «ύποπτο»: τα αμερικανικά κολέγια και πανεπιστημιακά ιδρύματα. Συλλήβδην καταγγέλλονται για «αντισημιτική δράση» διευθυντικά στελέχη -συχνά Εβραίοι- σε κορυφαία πανεπιστήμια και απολύονται. Φοιτητ(ρι)ες συλλαμβάνονται και απειλούνται με διακοπή των σπουδών τους. Σε μια πλήρως ιδιωτικοποιημένη ανώτατη εκπαίδευση όπως αυτήν των ΗΠΑ, όταν φοιτητ(ρι)ες έχουν λάβει υπέρογκα δάνεια προκειμένου να πληρώσουν τα πανάκριβα δίδακτρα, κάτι τέτοιο σημαίνει και οικονομική καταστροφή αυτών και των οικογενειών τους.

Ο νέος θανάσιμος αντίπαλος, λοιπόν, για τον Τραμπ ακούει στο όνομα Χάρβαρντ. Θα ήταν κωμικό, αν δεν ήταν απλώς θλιβερό. Με αφορμή τις διαδηλώσεις στα πανεπιστήμια τον προηγούμενο χρόνο ο Τραμπ έστειλε τον Απρίλη επιστολή απαιτώντας στην ουσία έλεγχο στις προσλήψεις διδακτικού προσωπικού, έλεγχο στους οδηγούς σπουδών για πιθανή «αντισημιτική προπαγάνδα» (όπως έχει βαφτίσει προφανώς ο Τραμπ την οποιαδήποτε αντίδραση στη γενοκτονία των Παλαιστινίων). Η άρνηση του Άλαν Γκάρμπερ, προέδρου του Χάρβαρντ, να συμμορφωθεί, κάνοντας μάλιστα λόγο για ακραία παρέμβαση στα εσωτερικά των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων, οδήγησε στην απειλή διακοπής της χρηματοδότησης με 2,26 δισεκατομμύρια δολάρια. «Το Χάρβαρντ είναι μια ΑΝΟΗΣΙΑ, διδάσκει μίσος και βλακεία» ήταν η ψύχραιμη απάντηση του Τραμπ, γνωστού άλλωστε για τον πολιτικό πολιτισμό και τη λεπταισθησία που τον διακρίνει. Για την ώρα τα αμερικανικά πανεπιστήμια δείχνουν να αντέχουν στην ασφυκτική πίεση και μάλιστα κάποια από αυτά οργανώνονται συλλογικά για να απαντήσουν.        

Η φτωχοποίηση ολοένα και μεγαλύτερων κοινωνικών στρωμάτων έφερε στο φως την κραυγαλέα αντίθεση του μεγάλου πλούτου των δισεκατομμυριούχων καπιταλιστών με τη μεγάλη μάζα των ανθρώπων που ζουν σε συνεχώς επιδεινούμενες συνθήκες ζωής. Η αλαζονεία υποκειμένων όπως ο Ίλον Μασκ, που οι επιλογές και οι αποφάσεις του για την απόλυση χιλιάδων ομοσπονδιακών υπαλλήλων, το κλείσιμο υπηρεσιών και η παύση κρατικών προγραμμάτων πρόνοιας, επηρεάζουν άμεσα τις ζωές εκατομμυρίων ανθρώπων, φαίνεται να είναι η σταγόνα που ξεχειλίζει την οργή στις ΗΠΑ. Αυτή η αντίθεση αηδιαστικού πλούτου και συντριπτικής φτώχειας σε συνδυασμό με το χτύπημα σε κεκτημένες ελευθερίες και δικαιώματα προβάλλει εμφατικά στις κινητοποιήσεις.

Η εκκωφαντική δημόσια αμφισβήτηση μέσα σε ελάχιστο χρόνο μετά την ανάληψη της δεύτερης προεδρικής θητείας, μόνο ως κάτι ενθαρρυντικό μοιάζει. Δείχνει ότι ο κόσμος, μετά το αρχικό μούδιασμα, δεν φοβάται. Παίρνει πρωτοβουλίες, οργανώνεται, βγαίνει στους δρόμους συντονισμένα. Το αν αυτή η πρώτη αντίδραση θα πάρει και άλλα χαρακτηριστικά, που θα αμφισβητούν ευθέως την προεδρική εξουσία, μένει να το δούμε. Μένει να δούμε αν η βορειοαμερικάνικη εργατική τάξη με τα συνδικάτα που έχουν δώσει στη δεκαετία του ’30 τρομερές μάχες κάνοντας τις τότε ηγεσίες να χάσουν για μερόνυχτα τον ύπνο τους, θα καταφέρει να εξελιχθεί σε εκείνον τον μοχλό που θα αλλάξει άρδην το πολιτικό σκηνικό.

Μια εργατική τάξη, που δεν πρέπει να αφεθεί να παραμυθιαστεί από τα ανώδυνα -για το σύστημα- αντικυβερνητικά λόγια του Δημοκρατικού Κόμματος, αλλά να οργανώσει από τα κάτω την οργή των μαζών σε συμπόρευση με τα υπόλοιπα κινήματα. Και όλες, όλοι και όλα μπορούμε –έστω για μια απειροελάχιστη στιγμή- να φανταστούμε τι θα σημάνει να ξυπνήσει από τον λήθαργο ο γίγαντας της εργατικής τάξης στην καρδιά του κτήνους. Στην καρδιά της καπιταλιστικής μηχανής. Η σκέψη μας είναι μαζί τους και στους αγώνες που θα έχουν να δώσουν στο άμεσο μέλλον.      

*Το άρθρο βρίσκεται δημοσιευμένο στην εφημερίδα «Η Κόκκινη«, φύλλο 28ο, Μάης 2025, που κυκλοφορεί.