του Ozan Kemal Çullu

Επιμέλεια: Λάλε Άλατλι

Το φθινόπωρο σκορπούσε τις κίτρινες μελαγχολίες του, φύλλο-φύλλο στους ήσυχους δρόμους της γειτονιάς μας. Στη δεκαετία του 1980, η συνοικία Κιζίλτοπρακ δεν είχε ακόμη παραδοθεί εντελώς στις πολυκατοικίες, με τους μουριές και τα αρχοντικά με τους μεγάλους κήπους να διατηρούνται. Ο δρόμος μας ήταν αδιέξοδος, και όταν έμπαινες από τη Λεωφόρο Μινιμπούς, στα αριστερά ήταν μια μονώροφη πολυκατοικία μέσα σ΄ έναν μεγάλο κήπο, περιτριγυρισμένο από πεύκα και διάφορα φυτά.

Καθώς περνούσαμε τον δρόμο με τις μυρωδιές των πεύκων και τα γαβγίσματα των σκύλων, ο δρόμος χωριζόταν ξαφνικά στα δύο. Στα αριστερά ήταν η Οδός Σεχίρ Καχγιασί και στα δεξιά το αδιέξοδο Σεχίρ Καχγιασί. Στο τέλος του δρόμου περνούσε η σιδηροδρομική γραμμή, δημιουργώντας τον αδιέξοδο. Στην πραγματικότητα, ο χώρος δίπλα στη σιδηροδρομική γραμμή είχε μετατραπεί με τον καιρό σε δρόμο. Στη μονώροφη πολυκατοικία στο κέντρο του δρόμου ζούσε μια ηλικιωμένη κυρία. Δεν αγαπούσε τα παιδιά και δεν μας φερόταν καλά. Ο κήπος της δεν είχε τοιχάκια, αλλά ο μεγάλος γερμανικός ποιμενικός που καθόταν στο κατώφλι προστάτευε πολύ καλά το χώρο. Προσευχόμασταν να μην πέσει η μπάλα μας σ’ εκείνον τον κήπο.

Το αγαπημένο μας παιχνίδι ήταν να παίζουμε με τους καρπούς των ιπποκαστανιών που υπήρχαν άφθονοι στον δρόμο μας. Όταν έβρεχε, ο δρόμος αυτός γέμιζε με τις μυρωδιές του βρεγμένου χώματος και των πεσμένων κίτρινων φύλλων. Ακριβώς απέναντι από το σπίτι μας ήταν ένας μεγάλος κήπος γεμάτο μουριές. Όταν ήταν η εποχή, εποχικοί εργάτες έρχονταν να μαζέψουν μούρα. Έστηναν τις σκηνές τους και έμεναν εκεί.

Ο χώρος δίπλα στη σιδηροδρομική γραμμή ήταν σαν ένα φυσικό μουσείο, με κάθε είδους φυτά και ζώα. Τον χειμώνα, όταν ο καιρός ήταν πολύ κρύος ή βροχερός, οι σκαντζόχοιροι έβγαιναν το βράδυ για βόλτα. Μερικές φορές κατά λάθος έμπαιναν ακόμα και στην πολυκατοικία μας.

Δίπλα στην πολυκατοικία μας υπήρχε ένας ακόμα μεγάλος κήπος. Στην πλευρά που έβλεπε προς τον σταθμό, παίζαμε ποδόσφαιρο. Φτιάχναμε τέρματα από τα δέντρα και τρέχαμε ελεύθερα μέχρι να ιδρώσουμε. Εκεί βρισκόταν επίσης ένας σκύλος, και στο μεγάλο αρχοντικό ένας άντρας ζούσε μόνος. Μερικές φορές η μητέρα του ερχόταν και έμενε μαζί του. Μετά από λίγα χρόνια, το αρχοντικό αυτό εγκαταλείφθηκε. Μπαίναμε μέσα και περιπλανιόμασταν. Στο ξύλινο πάτωμα ήταν σκορπισμένα εκατοντάδες περιοδικά και βιβλία από τη δεκαετία του 1930 και 1940.

Ένας ακόμα Σεπτέμβρης είχε φτάσει στη γειτονιά μας.  Ήταν ο μήνας που ο κρύος άνεμος άρχιζε να φυσά και ο ήλιος αποσυρόταν, κάνοντάς μας να ριγούμε από το κρύο. Τα βράδια, από ένα άλλο αρχοντικό στον διπλανό κήπο, ακούγονταν κλάματα. Γνωρίζαμε τη φωνή του Μαχμούτ, που ήταν συνομήλικός μας. Ο πατέρας του, που ερχόταν σπίτι αργά μεθυσμένος, του φερόταν πολύ άσχημα και τον χτυπούσε συνεχώς. Ο Μαχμούτ ήταν ο πιο εσωστρεφής και επιθετικός ανάμεσά μας. Επειδή όταν ήθελε να συμμετάσχει στα παιχνίδια μας δημιουργούσε προβλήματα, τον αποφεύγαμε. Συνήθως καθόταν μόνος με το βλέμμα στο έδαφος. Τα παιδιά που τρέφονται με θυμό μένουν πάντα μόνα. Γιατί τα παιδιά που δεν παίρνουν αγάπη, δεν μπορούν να αγαπήσουν τον εαυτό τους. Κι όταν μεγαλώσουν, δεν αντιλαμβάνονται ότι μπορεί να αγαπηθούν.

Μια άλλη αγαπημένη μας δραστηριότητα ήταν να πηγαίνουμε στον κινηματογράφο. Στο Κιζίλτοπρακ υπήρχαν δύο κινηματογράφοι: ο θερινός Ικιζλέρ και ο χειμερινός Κεντ. Στη δεκαετία του 1980, τα καταστήματα με βιντεοκασέτες δεν είχαν ακόμα πολλαπλασιαστεί. Τα καλοκαιρινά βράδια αγοράζαμε ηλιόσπορους σε χωνάκια από εφημερίδες και πηγαίναμε στον κινηματογράφο με τις οικογένειές μας. Δίπλα στον Ικίζλερ ήταν ένα ξύλινο, διώροφο κτίριο παλιού του αστυνομικού τμήματος, όπου τώρα ζούσαν οικογένειες. Από τα ξύλινα σπίτια γύρω από τον κινηματογράφο, κάποιοι παρακολουθούσαν τις ταινίες στη μεγάλη οθόνη. Τον χειμώνα, πηγαίναμε στον Κεντ, που έφερνε τις πιο πρόσφατες ταινίες.

Ο Σεπτέμβριος είχε έρθει ξανά. Παρόλο που τα φύλλα έπεφταν πάνω μας σαν κομφετί και οι βροχές μας μούσκευαν, αυτός ο Σεπτέμβρης ήταν δικός μας.

Ozan Kemal Çullu

Από μικρή ηλικία, το γράψιμο ήταν για μένα ο πιο εύκολος τρόπος να εκφραστώ. Ήταν ο πιο απλός τρόπος να δηλώσω στον κόσμο ό,τι έχω μέσα μου. Συνεχίζω να δημιουργώ με αυτόν τον τρόπο ακόμη και ζώντας στο εξωτερικό. Τα γραπτά μου ποικίλουν: άλλοτε πρόζα, άλλοτε διήγημα και άλλοτε άρθρο. Είναι ο πιο άμεσος τρόπος επικοινωνίας ανάμεσα στον εσωτερικό μου κόσμο και τον έξω κόσμο. Το πρώτο μου βιβλίο, μια συλλογή διηγημάτων/δοκιμίων, εκδόθηκε από τις Εκδόσεις İkinci Adam με τον τίτλο «Ιστορίες από την Άλλη Πλευρά του Νερού». Το δεύτερο βιβλίο μου, με τίτλο «Ούζο, Μεζές, Γείτονας και Εμείς», εκδόθηκε το 2022 από τον ίδιο εκδοτικό οίκο. Το 2024 εκδόθηκαν δύο ακόμα βιβλία μου: «Γυναικεία Πρόσωπα» και «Στιγμές της Ζωής μου» από τις Εκδόσεις Armoni.

Eylül

Sonbahar sarı hüzünlerini dökerdi yaprak yaprak sakin semtimizin sokaklarına. 1980’li yılların Kızıltoprak semti dutlukları, kocaman bahçeli konaklarıyla hâlâ tam olarak apartmanlara teslim olmamıştı. Sokağımız çıkmaz bir sokaktı ve Minibüs Caddesi’nden girdiğinizde solunuzda kocaman bir bahçenin içinde çam ağaçları ve türlü türlü bitkinin etrafını sardığı tek katlı bir ev bulunurdu. Çam ağacı kokuları ve köpek havlamaları içinde sokağı geçerken sokak birden ikiye ayrılır ve soldakinin adı Şehir Kâhyası, sağdakinin ise Şehir Kâhyası Çıkmazı olurdu. Sokağın sonunda demir yolu olduğu için çıkmazdı. Aslında demir yolunun yanındaki boşluk, zamanla sokağa dönüşmüştü. Tam ortada bulunan tek katlı evde yaşlı bir teyze otururdu. Çocukları sevmezdi ve bize iyi davranmazdı. Evinin bahçesinin duvarları yoktu ama kapısında büyük başlı bir kurt köpeği vardı. Bahçesine top düşmesin diye dua ederdik. En sevdiğimiz ise sokağımızda bol bulunan at kestanesi ağaçlarından dökülen at kestanesi ile misket oynamaktı. Sokağımız yağmur yağdığı zaman toprak kokusu ve dökülmüş, sarı yaprakların kokusuyla dolardı. Evimizin tam karşısında içinde yüzlerce dut ağacının bulunduğu bir arazi vardı. Mevsimi gelince mevsimlik işçiler gelir, dut toplarlardı. Araziye çadırlarını kurar ve orada yaşarlardı. Tren yolunun kenarındaki arazi, aynı bir doğa müzesi gibiydi. Her türlü bitki ve hayvanın yaşadığı bir ortamdı. Kışları hava çok soğuk veya yağmurlu olduğunda kirpiler, akşam gezmeye çıkardı. Bazen yanlışlıkla apartmanımıza sığınırlardı. Apartmanımızın yanında kocaman bir bahçe daha vardı. İçinde türlü türlü meyve ağacının bulunduğu bu bahçenin istasyona bakan kısmında top oynardık. Ağaçlardan kale yapardık ve özgürce terleyene kadar koştururduk. Evin olduğu kısımda ise yine bir köpek vardı ve kocaman konakta bir kişi yaşardı. Bazen annesi gelir ve tek başına yaşayan oğluyla kalırdı. Birkaç sene sonra konak boşaltıldı ve kaderine terk edildi. Rahatça konağın içine girip dolaşırdık. İçinde yüzlerce dergi ve kitap tahta zemine saçılmıştı. Hepsi 1930 ve 1940’ların dergi ve kitaplarıydı. Bir eylül daha gelmişti mahallemize… Soğuk rüzgârın esmeye başladığı ve güneşin çekildiği zaman içimizin soğuktan ürperdiği bir aydı bu ay. Geceleri yanımızdaki bahçedeki başka bir konaktan ağlama sesleri gelirdi: Bizimle aynı yaşta olan Mahmut’un ağlama sesi. Eve geç ve alkollü gelen babası onu sürekli döverdi ve ona kötü davranırdı. İçimizde en içine kapanık ve saldırgan olan da Mahmut’tu. Bize katılmak istediğinde huysuzluk çıkardığı için ondan uzak dururduk. Genelde o da yalnız başına oturup yere bakardı. Öfkeyle beslenen çocuklar hep yalnızdır. Çünkü sevgi alamayan çocuklar kendilerini de sevemezler. Büyüdükleri zamansa sevildiklerini anlamazlar. En çok sevdiğimiz diğer şey de sinemaya gitmekti. Kızıltoprak’ta iki sinema vardı: Biri yazlık İkizler Sinema sı, diğeri kışlık Kent Sineması. 1980’lerde yeni çıkmaya başlayan videokaset dükkânları daha çoğalmamıştı. Yazın çekirdeğimizi gazete külahı ile alıp akşam, ailemizle sinemaya giderdik. İkizler Sineması’nın yanında ahşap, iki katlı, eski karakol binası ve bu binada oturan aileler vardı. Sinemanın etrafındaki ahşap binalardan sinema perdesine bakıp seyredenler olurdu. Kışın ise en son moda filmleri getiren Kent Sineması’na giderdik. Eylül gelmişti yine… Yapraklar konfeti gibi başımıza dökülse de yağmurlar bizi ıslatsa da o bizim eylülümüzdü.

Ozan Kemal Çullu

Küçük yaşlardan beri yazmak benim için kendimi ifade etmenin en kolay yoluydu. Daha doğrusu içimdekileri dünyaya ilan etmenin en yalın haliydi. Yurtdışında yaşarken de bu şekilde üretmeye devam ediyorum. Yazdıklarım ise değişiyor. Bazen düz yazı, bazen öykü bazen de makale şeklinde yazıyorum. Kendi dünyam ile dış dünya arasında en kolay iletişim yolu. İlk kitabım öykü/deneme tarzındaki kitabım “Suyun Öteki Yakasından Hikayeler” ismiyle İkinci Adam yayınlarından yayınlandı. İkinci kitabım 2022 yılında yine aynı yayınevinden “Uzo, Meze, Komşu ve Biz” ismiyle yayınlandı. 2024 yılında iki kitabım çıktı. “Kadın Yüzleri” ve Hayatımın Anları” ikisi de Armoni Kitapevinden yayınlandı.