Σχόλιο για τις εκρηκτικές και μαζικότατες αντικυβερνητικές διαδηλώσεις στο Ιράν

Γράφει ο Χάρης Παπαδόπουλος

«Όταν δηλώσουν οι κυρίαρχοι ό,τι έχουνε να πούνε,

τότε έρχεται η ώρα να σηκωθούν και να μιλήσουν οι κυριαρχούμενοι» (Μπέρτολτ Μπρεχτ)

Από τις 28 Δεκέμβρη 2025, πάνω από δυο βδομάδες τώρα, οι συνεχείς αντικυβερνητικές διαδηλώσεις στο Ιράν εξαπλώνονται και επαναλαμβάνονται, πλέον σε περισσότερες από 190 πόλεις της χώρας. Η άγρια κρατική καταστολή έχει κοστίσει ήδη πολλές εκατοντάδες νεκρούς. Και δεν έχει καταφέρει να ανακόψει την ορμή των διαδηλωτ(ρι)ών ούτε στο ελάχιστο.

Μαζί με το μαστίγιο έχει αποτύχει ολοκληρωτικά και το καρότο: Το έκτακτο μηνιαίο επίδομα, ισόποσο με 7 δολάρια, που παραχώρησαν στον λαό οι σπαγγοραμένοι μουλάδες ως αποζημίωση για το υψηλό κόστος ζωής στο Ιράν, αντί να καλμάρει, εξόργισε τον κόσμο που διαδηλώνει.

Και η προσπάθεια του αγιατολλάχ Χαμενεΐ να διασπάσει τις/τους διαδηλωτ(ρι)ες, χωρίζοντάς τους σε «ταραξίες», που επιδιώκουν την ανατροπή του ισλαμικού καθεστώτος, και σε «ειρηνικούς διαδηλωτές», που –τάχα- έχουν μόνο οικονομικά αιτήματα, δεν βρήκε την παραμικρή ανταπόκριση.

Ο κόσμος, που κατεβαίνει στον δρόμο, θέλει απλά και ξεκάθαρα να απαλλαγεί από τον δικτάτορα (τον Χαμενεΐ και τους μουλάδες). Να αλλάξει ριζικά τη ζωή του και να απαλλαγεί από τη βαθιά φτώχεια και την άγρια καταστολή. Και τα ημίμετρα–παυσίπονα τον εξοργίζουν όσο και οι σφαίρες.

Ναι, αλλά οι διαδηλωτές φωνάζουν συνθήματα υπέρ του Σάχη Ρεζά Παχλεβί και ακόμη εκδηλώνονται υπέρ του Τραμπ…

Τα συνθήματα στις αντικυβερνητικές διαδηλώσεις υπέρ του Σάχη, είναι, δυστυχώς, φυσικό να υπάρχουν. Διότι όλος ο κόσμος, που διαδηλώνει στο Ιράν κατά του καθεστώτος, δεν ξεκινά από τις ίδιες αφετηρίες. Ούτε μοιράζεται τις ίδιες πολιτικές προοπτικές. Η συντριβή όλων ανεξαιρέτως των οργανώσεων της Αριστεράς στο Ιράν στα 47 χρόνια ισλαμικού καθεστώτος και η συστηματική εξόντωση χιλιάδων στελεχών της από το κράτος των μουλάδων, έχουν αφήσει ένα τεράστιο κενό. Ενώ οι διαδηλωτ(ρι)ες στο σύνολό τους έχουν ξεκάθαρο πως μισούν και σιχαίνονται την ισλαμική θεοκρατία, δεν είναι καθόλου ξεκάθαρο για όλες/ους τι θέλουν να βάλουν στη θέση της. Και οι φωνές υπέρ του σάχη, παρόλο που σε καμιά περίπτωση δεν είναι κυρίαρχες μέσα στους εξεγερμένους, από την άλλη δεν είναι και εντελώς περιθωριακές και απομονωμένες, όπως ήταν στις διαδηλώσεις του 2018 και στο κίνημα κατά της μαντίλας το 2022. Ας δούμε το γιατί.

Οι πρώτες διαδηλώσεις στις 28 Δεκέμβρη 2025 στην Τεχεράνη ξεκίνησαν από το Μεγάλο Παζάρι, τον χώρο όπου συγκεντρώνονται πολλές χιλιάδες μικροί και μεσαίοι έμποροι και μαγαζάτορες. Οι μεσοαστοί και μικροαστοί του Παζαριού ήταν ο σκληρός κοινωνικός πυρήνας των οπαδών του Χομεϊνί στην Επανάσταση του 1978–1979. Και αποτέλεσαν βασικό πυλώνα στήριξης του ισλαμικού καθεστώτος, καθώς για δεκαετίες απολάμβαναν σημαντικές επιδοτήσεις και τη στοργική στήριξη του κράτους.

Τώρα όμως ο πληθωρισμός στο Ιράν καλπάζει ανεξέλεγκτος. Και οι έμποροι ούτε κέρδη πραγματοποιούν, αλλά ούτε καν εμπορεύματα δεν είναι σε θέση να εξασφαλίσουν για τα μαγαζιά τους. Γι’ αυτό έχουν μεταμορφωθεί στους πιο οργισμένους εχθρούς της κυβέρνησης. Και τα συνθήματα υπέρ του σάχη είναι ένας τρόπος έκφρασης της οργής και της απελπισίας απέναντι στο καθεστώς, που πρωτύτερα τους προστάτευε και τώρα τους έχει ξεκάθαρα προδώσει και εγκαταλείψει.

Όμως, είναι ένα πράγμα να φωνάζεις συνθήματα υπέρ του σάχη για να δηλώσεις έτσι τη ρήξη σου με τους μουλάδες και τελείως άλλο να επιδιώκεις στα σοβαρά να ξαναφέρεις πίσω το καθεστώς, που κατέρρευσε το 1979 μέσα στον γενικό ξεσηκωμό. Το κίνημα επιστροφής του σάχη δεν αποτελεί πραγματικά ισχυρό ρεύμα μέσα στην ιρανική κοινωνία. Και αυτό το αναγνωρίζουν –πρώτες από όλους- οι ΗΠΑ και η CIA, που αρνούνται να ποντάρουν πολιτικά σε αυτό το σχέδιο.

Πολύ περισσότερο που ένα ισχυρό κίνημα υπέρ του σάχη μέσα στην ιρανική κοινωνία θα σήμαινε συσπείρωση του περσικού εθνικισμού, αλλά και αποσυσπείρωση όλων των εθνικών μειονοτήτων του Ιράν: των Κούρδων, των Αζέρων (Τούρκων), των Μπαλούχων, των Αράβων. Με άλλα λόγια, του μισού πληθυσμού της χώρας. Και οι ΗΠΑ, όσο κι αν θέλουν να τιμωρήσουν και να υποτάξουν το σημερινό καθεστώς του Ιράν, σίγουρα δεν θέλουν να ανοίξουν το κουτί της Πανδώρας και να ξεφύγουν από εκεί όλες οι συμφορές και τα δαιμόνια, που θα ανατρέψουν κάθε ισορροπία στην περιοχή.  

Το ψόφιο άλογο του σάχη προσπαθούν να το πλασάρουν ως πρόταση εξουσίας για το Ιράν μονάχα το Ισραήλ και η Μοσάντ, που γνωρίζουν καλά πως ο σάχης Παχλεβί είναι ο απόλυτα ελεγχόμενος αχυράνθρωπός τους. Γι’ αυτό και τα βιντεάκια με διαδηλωτές στο Ιράν, που κραυγάζουν υπέρ του σάχη τα διακινούν –και συχνά τα μοντάρουν- τα ισραηλινά μέσα και ιστοσελίδες.

Και η εργατική τάξη;  

Μαζί με το Μεγάλο Παζάρι της Τεχεράνης, στις κινητοποιήσεις κατέβηκαν και αρκετοί συμβασιούχοι εργάτες διυλιστηρίων, ενώ απεργίες σ’ αυτόν τον βιομηχανικό τομέα συνεχίζουν ως σήμερα. Οι εργάτ(ρι)ες του Ιράν, στην Επανάσταση του 1978–1979 είχαν ιδρύσει παντού τα «σόρας», την ιρανική εκδοχή των εργατικών συμβουλίων (σοβιέτ). Μέχρι να τα συντρίψουν παντού ανελέητα οι ισλαμιστές, στέλνοντας τα ηγετικά στελέχη της εργατικής αυτοοργάνωσης στην κρεμάλα ή τη φυλακή. Η εργατική τάξη του Ιράν είναι η μήτρα, που μπορεί να ξαναγεννήσει την ελπίδα και την επαναστατική σοσιαλιστική προοπτική.

Δεν γνωρίζουμε, μέχρι αυτή τη στιγμή, κάποια άλλη κινητοποίηση μέσα σε εργατικούς χώρους στο Ιράν. Όμως υπάρχει μια πολύ δυναμική παρουσία των φοιτητ(ρι)ών μέσα στις διαδηλώσεις, την ίδια ώρα που φαίνεται να κυριαρχεί η εξέγερση στα φοιτητικά κάμπους και να πετάγονται έξω οι δυνάμεις καταστολής. Ενώ έχουμε στα χέρια μας την ανακοίνωση του μαχητικού συνδικάτου λεωφορείων της Τεχεράνης, που στηρίζει τις αντικυβερνητικές διαδηλώσεις και ταυτόχρονα ανοίγει μέτωπο με τις λανθασμένες ιδέες μέσα στο κίνημα. Στην ίδια κατεύθυνση κινείται και ένα κείμενο υπογραφών μεταξύ Ιρανών εκπαιδευτικών.        

Σε κάθε περίπτωση, το γεγονός πως εκατοντάδες χιλιάδες κατεβαίνουν ξανά και ξανά στον δρόμο για να συγκρουστούν, σημαίνει πως μια νέα πρωτοπορία σφυρηλατείται κάτω από τα καταιγιστικά πυρά των δυνάμεων καταστολής. Και αυτή η πρωτοπορία είναι λογικό να κατεβαίνει στον αγώνα, χωρίς να έχει έτοιμο ένα πρόγραμμα και έναν ιδεολογικό εξοπλισμό.

Ο Λένιν έγραφε πως όποιος περιμένει πως στην επανάσταση θα στέκεται από τη μια μεριά ένας στρατός, που θα λέει «Εμείς παλεύουμε για τον σοσιαλισμό» και από την άλλη ένας άλλος στρατός θα απαντά «Εμείς παλεύουμε για τον καπιταλισμό» και η σύγκρουση αυτών των δύο στρατών θα είναι η ταξική πάλη, τότε αυτός ο άνθρωπος δεν θα ζήσει ποτέ αρκετά για να δει μια κοινωνική επανάσταση.

Οι μάζες, επέμενε ο Λένιν, κατεβαίνουν στη μάχη κουβαλώντας μαζί όλες τις συγχυσμένες και τις προβληματικές ιδέες τους και όλες τις καθυστερημένες τους προλήψεις. Και ο πολιτικός αγώνας τούς δίνει την ευκαιρία να ξεκαθαρίσουν πολλές από αυτές. Και να ενστερνιστούν καινούργιες, πολύ πιο προχωρημένες ιδέες. Ο αγώνας των μαζών από τη μια και η δράση της οργανωμένης επαναστατικής Αριστεράς από την άλλη, αυτά είναι που αλλάζουν τις συνειδήσεις.

Γι’ αυτό πρέπει να είμαστε μαζί με τις μάζες στον δρόμο και να τις στηρίζουμε ολόψυχα, όταν παλεύουν για να απαλλαγούν από την τυραννία και την εκμετάλλευση. Επειδή τα μεγάλα πλήθη μαθαίνουν από την ίδια τους την πείρα, και όχι από προγράμματα και βιβλία. Αν δεν κολυμπήσουμε μαζί με αυτόν τον κόσμο, αν στεκόμαστε επιφυλακτικά και απαξιωτικά απέναντί τους, αν τους αποστρεφόμαστε και τους κουνάμε το δάχτυλο, τότε θα προσφέρουμε την καλύτερη υπηρεσία στον ταξικό εχθρό, τους εκμεταλλευτές και τους ιμπεριαλιστές.   

Και αν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ χτυπήσουν στρατιωτικά το Ιράν;

Η δήθεν υποστήριξη των διαδηλωτ(ρι)ών από τον Τραμπ και τον Νετανιάχου είναι η μεγαλύτερη υποκρισία. Ένας βομβαρδισμός του Ιράν από τους ιμπεριαλιστές, ενδεχόμενα θα προσφέρει το «φιλί της ζωής» στο σάπιο ισλαμικό καπιταλιστικό καθεστώς της Τεχεράνης, που είναι έτοιμο να καταρρεύσει. Και, σε κάθε περίπτωση, μια τέτοια πράξη θα έχει στόχο να υποτάξει το καθεστώς του Ιράν στις επιδιώξεις των ΗΠΑ και όχι να το αποσταθεροποιήσει και να στηρίξει τον κόσμο που παλεύει για την ανατροπή του αγιατολλάχ.

Απέναντι σε μια στρατιωτική επέμβαση των ιμπεριαλιστών, η μόνη επιλογή για τις/τους επαναστάτ(ρι)ες, τόσο στο Ιράν και στη Μέση Ανατολή όσο και στη Δύση, είναι η πάλη για την ήττα των εισβολέων με κάθε δυνατό μέσο. Αυτό σημαίνει πως πρέπει να συντριβούν οι Αμερικανοί ιμπεριαλιστές και οι σιωνιστές του Ισραήλ στο πεδίο της μάχης, χωρίς καμιά πολιτική υποστήριξη ή ανοχή στο καθεστώς των μουλάδων. Διότι έχει σβήσει πια το καντήλι της ισλαμικής «δημοκρατίας». Και το καθεστώς περιμένει απλώς τον νεκροθάφτη του.

Υπάρχουν κουρασμένοι και απελπισμένοι άνθρωποι, μέσα στην Αριστερά σε χώρες της Δύσης, που έχουν απογοητευτεί περιμένοντας την εργατική τάξη να επαναστατήσει απέναντι στον ιμπεριαλισμό και τον καπιταλισμό. Τέτοιοι άνθρωποι προσπαθούν να ικανοποιηθούν από υποκατάστατα, στηρίζοντας τις ελπίδες τους για αντίσταση απέναντι στις ΗΠΑ σε κάθε σάπιο απομεινάρι του σταλινισμού και κάθε περιφερειακή δύναμη, που είναι αντίπαλη στη μοιρασιά με τον ιμπεριαλισμό των ΗΠΑ. Αυτοί οι άνθρωποι, δυστυχώς, θα απογοητευτούν και πάλι. Διότι ποτέ κανείς δεν έχει καταφέρει ως τώρα να σβήσει τη δίψα του πίνοντας αλμυρό νερό.  

 Η Επαναστατική Αριστερά, δεν έχουμε να προσδοκούμε το παραμικρό, στην πάλη ενάντια στον ιμπεριαλισμό, από μια δήθεν αντιιμπεριαλιστική θεοκρατία, που έχει μακελέψει τις συντρόφισσες και τους συντρόφους μας στο Ιράν, χωρίς κανένα έλεος.

Αντίθετα προσδοκούμε τα πάντα από τη δράση, την πρωτοβουλία, τη μαχητικότητα και την οργάνωση των εργατικών μαζών και της νεολαίας. Και από κανέναν άλλο.

Οι επαναστατημένες μάζες του Ιράν πρέπει να νικήσουν!