Το απεργιακό κίνημα της περιόδου 2010-2017 και η Αριστερά

Γράφει ο Γιώργος Κολλιάς, ΙΝΕ – ΓΣΕΕ

Το εργατικό κίνημα της περιόδου 2010-2017 βρέθηκε αντιμέτωπο με τη μεγαλύτερη επίθεση στην μεταπολιτευτική ιστορία της χώρας από τις δυνάμεις του ταξικού του αντιπάλου, με αποτέλεσμα να γνωρίσει μια μεγάλης έκτασης ήττα σε όλα τα επίπεδα. Η τεράστια αναδιανομή πλούτου, που επιτεύχθηκε εις βάρος της μισθωτής εργασίας και των λαϊκών στρωμάτων, άφησε πίσω της μια ιστορία μεγάλων εργατικών κινητοποιήσεων κυρίως τη διετία του 2010-2012, που οργανώθηκαν από τα συνδικάτα με τη μορφή απεργιών αλλά και μεγάλων βίαιων διαδηλώσεων και καταλήψεων χώρων εργασίας, στις οποίες συμμετείχαν δεκάδες χιλιάδες διαδηλωτές.

Αυτές οι κινητοποιήσεις έλαβαν χώρα επίσης και σε άλλες μεγάλες πόλεις της Ελλάδας, δίνοντας την εικόνα ότι η εργατική τάξη της χώρας αντιστέκεται με όλες της τις δυνάμεις στην αλλαγή του μοντέλου αναπαραγωγής της κυριαρχίας του κεφαλαίου εις βάρος της. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη απεργιακή έκρηξη στη μεταπολιτευτική περίοδο.

Παρά τους μεγάλους απεργιακούς αγώνες της πρώτης περιόδου, δεν στάθηκε δυνατή η ανακοπή της επίθεσης, η οποία έλαβε γενικευμένο χαρακτήρα κοινωνικού πολέμου τάξης εναντίων τάξης.

Πίνακας 1. Μορφές δράσης  (2011-2017)
  2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017
Στάση εργασίας 116 104 86 93 89 107 115
Επίσχεση εργασίας 14 18 15 5 7 10 3
Απεργία 201 232 160 142 97 97 119
Κατάληψη 21 25 5 11 7 12 5
Συγκέντρωση 16 28 87 70 30 99 101
Περιφρούρηση 15 6 7 1 1 3 0
Πορεία 8 16 22 19 10 17 7
Παράσταση διαμαρτυρίας 2 6 22 15 27 41 35

Πηγή: ΙΝΕ/ΓΣΕΕ 2018, Το απεργιακό φαινόμενο στην Ελλάδα 2011-2017

Η απεργιακή κόπωση που ακολούθησε μετά το 2012, είχε ως αποτέλεσμα την κάμψη του απεργιακού κύματος, το οποίο τώρα περιορίζεται σε μορφές που ήταν -από άποψη κόστους οικονομικού σε συνθήκες γενικευμένης μείωσης των εργατικών εισοδημάτων- λιγότερο επιβαρυντικές. Η ταχύτητα με την οποία κινούνταν ο αντίπαλος ανοίγοντας όλα τα μέτωπα -εργασιακά, ασφαλιστικό, αναδιανομή εισοδήματος-, συγκροτούσε «ένα δόγμα του σοκ» ασκώντας παραλυτική επίδραση και αίσθημα φόβου ενισχύοντας την επιθετικότητα και τη θέση της εργοδοσίας στο μέτωπο της ταξικής σύγκρουσης. Το βάρος πέφτει κατά συνέπεια σε συγκεντρώσεις και πορείες, παραστάσεις διαμαρτυρίας, σε συνδυασμό με την πολιτική δυναμική της περιόδου που αναδείκνυε τον ΣΥΡΙΖΑ σε ανερχόμενη ηγεμονική δύναμη, η οποία εξέφρασε τους αγώνες δίνοντάς τους προοπτική εξουσίας, ως το μέσο ανακοπής της μνημονιακής πολιτικής, εναποθέτοντας τις ελπίδες στον πολιτικό παράγοντα αλλαγής της διακυβέρνησης της χώρας.

Η στροφή αυτή επιταχύνθηκε και από το γεγονός ότι οι ηγεσίες των συνδικαλιστικών οργανώσεων και τα συνδικάτα ήταν ανέτοιμα πρώτα ιδεολογικά αλλά και πολιτικά και οργανωτικά να αντιμετωπίσουν μιας τέτοιας έκτασης επίθεση, που άλλαζε προς το δυσμενέστερο τους όρους εκμετάλλευσης της εργασίας και αναπαραγωγής των αστικών σχέσεων εξουσίας. Η ανυπαρξία μαχητικής συνδικαλιστικής ηγεσίας με σχέδιο και στόχο δεν συμβάλλει στο να έχει διάρκεια η αγωνιστική δράση με συμμετοχή μεγάλων τμημάτων της εργατικής τάξης. Η ετοιμότητα και η διάθεση για αγώνα από τους από κάτω υποκαθίσταται γρήγορα από την κούραση και την απογοήτευση που εντείνεται μέσα από μια γενικευμένη αίσθηση αποτυχίας και αναποτελεσματικότητας των αγώνων. Από τη μια, η απεργιακή δράση είχε μετατραπεί σε μια διαδικασία ρουτίνας χωρίς προοπτική και σχέδιο. Από την άλλη, η άγρια καταστολή των κινητοποιήσεων αποδυνάμωνε και αποθάρρυνε μεγάλα στρώματα της κοινωνίας που δεν είχαν εμπειρία από μια ανάλογου τύπου κινηματική δράση. Η λογική επομένως της ανάθεσης σε πολιτική λύση εν απουσία μιας κινηματικής εγρήγορσης των από κάτω, ήταν το φυσικό αποτέλεσμα των όσων προηγήθηκαν κατά τη δεδομένη ιστορική περίοδο.

Πίνακας 2. Αιτήματα κινητοποιήσεων 2011-2017
  2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017
Περικοπές μισθών, επιδομάτων 52 63 28 20 13 16 11
Καταβολή δεδουλευμένων 93 129 77 70 80 84 87
Απόλυση επαναπρόσληψη 90 68 90 68 44 65 54
Ιδιωτικοποίηση, αναδιάρθρωση, κλείσιμο, μετατάξεις, επαναλειτουργία 83 45 76 34 23 56 30
Συμβάσεις εργασίας 80 55 35 41 33 30 118
Εργασιακή εφεδρεία 37 3 0 0 0 0 0
Διαθεσιμότητα, αξιολόγηση 1 21 39 44 2 1 5
Εκ περιτροπής εργασία, μερική απασχόληση 16 17 5 4 3 0 1
Εργασιακές σχέσεις εργασιακά δικαιώματα 29 12 15 37 22 29 70
Ασφαλιστικό συντάξεις ΒΑΕ, περίθαλψη 18 24 4 22 18 74 26
Φορολογικό 13 8 3 2 2 7 1
Διώξεις συνδικαλιστών επιστρατεύσεις 6 2 19 14 12 9 6
Περικοπές κονδυλίων, προσωπικού, συρρίκνωση ιδιωτικού και δημόσιου τομέα 9 25 35 17 15 16 13
Προστασία ανέργων 4 4 14 6 4 10 3
Επαγγελματικά δικαιώματα ελεύθερων επαγγελματιών. 11 28 12 13 20 11 30
Αναβάθμιση, ενίσχυση, αύξηση κονδυλίων, δημόσιος χαρακτήρας 10 7 17 13 8 7 20
Αύξηση μισθών 5 8 0 4 2 5 25
Προσλήψεις 8 13 10 2 17 15 28

Πηγή: ΙΝΕ/ΓΣΕΕ 2018, Το απεργιακό φαινόμενο στην Ελλάδα, 2011-2017

Η επιτυχία, όμως, ενός μακρόπνοου συνδικαλιστικού αγώνα υπονομεύονταν εκ των πραγμάτων και από τις χρόνιες παθογένειες του ελληνικού συνδικαλιστικού κινήματος που εκτός του γεγονότος ότι αυτό δρούσε σε ένα μη ευνοϊκό περιβάλλον οικονομικό πολιτικό αξιακό, επέδρασαν αρνητικά και ο οργανωτικός κατακερματισμός και η έλλειψη συντονισμού του αγώνα.

Οι παράγοντες αυτοί εκ των πραγμάτων αποτελούσαν τροχοπέδη για την ένταξη στη δράση ευρύτερων στρωμάτων της εργατικής τάξης που ανήκουν στην επισφάλεια και στον ιδιωτικό τομέα της οικονομίας, καθώς επίσης και των ανέργων που δεν έβλεπαν ότι αυτή η σύγκρουση και ο αγώνας τούς αφορά άμεσα.

Αντί επιλόγου

Ποιος όμως θα μπορούσε να σηκώσει το βάρος αντιμετώπισης τέτοιων αδυναμιών και των δυσκολιών που είχε να αντιμετωπίσει το εργατικό κίνημα αν όχι η αριστερά; Δυστυχώς επιβεβαιώθηκε για άλλη μια φορά στην ιστορία το γεγονός ότι οι μάζες μπαίνουν σε κίνηση ανεξαρτήτως της ετοιμότητας του πολιτικού υποκειμένου να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων. Η επιτυχία, όμως, του αγώνα εξαρτάται από την ετοιμότητα και την ύπαρξη ενός αποφασισμένου γενικού επιτελείου που ξέρει τι θέλει και πώς να το πραγματοποιήσει.

Η αριστερά για άλλη μια φορά βρέθηκε ανέτοιμη, οργανωτικά, προγραμματικά και ιδεολογικά μπροστά σε αυτό το καθήκον. Η εντός του ΣΥΡΙΖΑ αριστερή πτέρυγα, δρώντας με όρους κομματικής νομιμότητας και όχι ταξικού συμφέροντος, δεν είχε τα περιθώρια ή μάλλον δεν επεδίωξε ανεξάρτητη πολιτική δράση στη βάση ενός σχεδίου που θα έδινε άλλη προοπτική και διέξοδο. Το ενοποιητικό στοιχείο των δυνάμεων της αριστερής πτέρυγας δεν ήταν μια ιδεολογική και πολιτική πλατφόρμα συγκροτημένη και γειωμένη κοινωνικά, αλλά μια γενική και αφηρημένη αντίθεση στο σχέδιο της πλειοψηφίας που έπαιρνε κυρίως οργανωτίστικου τύπου χαρακτηριστικά και αναπαραγωγής των εσωτερικών μηχανισμών και συσχετισμών. Οι αδυναμίες αυτές έγιναν ακόμη πιο εμφανείς με τη διάσπαση του ΣΥΡΙΖΑ και τη συγκρότηση της Λαϊκής Ενότητας ως μιας πολιτικής δύναμης, που ακροβατούσε ανάμεσα σε διαφορετικά ιστορικά ρεύματα, το «διεθνιστικό» και το «πατριωτικό». Η απόπειρα βεβιασμένης, όπως αποδείχθηκε, ενοποίησής τους σε ενιαίο πολιτικό φορέα προσέκρουε σε διαφορές ιδεολογικών προγραμματικών προσεγγίσεων αλλά και σε ζητήματα τακτικής επί της πολιτικής συγκυρίας.

Σε ένα τοπίο όπου το εργατικό κίνημα βρίσκεται σε υποχώρηση, είναι ηττημένο και βαθιά διαιρεμένο με τις πολιτικές οργανώσεις της πέραν του ΣΥΡΙΖΑ αριστεράς, σε κατάσταση ημιδιάλυσης, το σύνθημα της Τρίτης Κομμουνιστικής Διεθνούς «Βαδίζουμε χώρια χτυπάμε μαζί» είναι αυτό που μπορεί να δώσει ώθηση και να αποτελέσει τη βάση για το επόμενο κύμα ανόδου.

(Tο άρθρο δημοσιεύτηκε στο 4ο φύλλο της εφημερίδας «Η Κόκκινη«)

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s