Γράφει η Κική Σταματόγιαννη

Γιατί αποφάσισα να γράψω αυτό το βιβλίο; Και γιατί το θεωρώ κρίσιμο να διαβαστεί. Ξεκινάω ίσως από το προφανές. Εμπειρίες που έχουμε βιώσει αγωνίστριες του κινήματος είναι καλό να καταγράφονται, ακριβώς για να συμπληρώνονται τα κομμάτια ενός παζλ. Ψηφίδες που μόνο αν ενωθούν σχηματίζουν τη συνολική εικόνα και αν καταφέρεις να τη δεις έτσι, συνολικά δηλαδή, μπορείς να καταλήξεις σε κάποια λίγο πιο ασφαλή συμπεράσματα. Κάθε καταγραφή στην ουσία διασώζει κι ένα κομμάτι μνήμης, κι επειδή δύσκολα πορεύεσαι σ’ αυτή τη ζωή χωρίς μνήμη, καταλαβαίνουμε όλα μας τη σημασία του. Γι’ αυτό και υπάρχει η ανάγκη και για άλλες μαρτυρίες και για άλλες καταγραφές.

Ο λόγος όμως που με κινητοποίησε να καθίσω να το γράψω, ήταν γιατί σκέφτηκα ότι μπορεί κάποια στιγμή να φανεί χρήσιμο σε ένα νέο αγωνιστό, σε μια νέα αγωνίστρια του κινήματος. Γιατί το βιβλίο προσπάθησα να έχει κάτι που εμένα μου έλειψε, όταν άρχισα να δραστηριοποιούμαι στον χώρο του φεμινιστικού και λοατκια+ κινήματος. Δεν καταγράφει μόνο τη διαδρομή. Την ίδια στιγμή επιχειρεί κι έναν απολογισμό. Κάναμε αυτά τα σωστά. Βιώσαμε αυτές τις ήττες και τις αποτυχίες. Διαπιστώσαμε αυτές τις ελλείψεις. Τι επομένως θα μπορούσαμε να αλλάξουμε;

Θα πω επαναλάβω κάτι που είπα και στη συζήτηση για την κουίρ ιστορία της Θεσσαλονίκης που είχαμε στο πλαίσιο του φετινού 8^ου αυτοοργανωμένου. Βρισκόμαστε εδώ, μόνο και μόνο γιατί βρέθηκαν κάποιοι άνθρωποι που πήραν την πρωτοβουλία και την ευθύνη να κάνουν αυτά που αργότερα αποτέλεσαν ιστορία. Και γιατί κάποιοι άλλοι βρέθηκαν να κάνουν όλα όσα προηγήθηκαν. Και πάνω σε αυτά πατήσαμε για να προχωρήσουμε. Τι θέλω να πω; Σε κάθε εποχή υπάρχει πάντα μια κρίσιμη μαγιά αγωνιστριών που αναλαμβάνουν την ευθύνη να κρατήσουν ακέραιους τους κρίκους της αλυσίδας σε σχέση με το παρελθόν. Το φεστιβάλ της Χομοτόπια, το φεστιβάλ Γκλατ ταινιών, το Μωβ καφενείο της Υφανέτ, τα έντυπα προηγούμενων εποχών, ο Πόθος και το Ράδιο Κιβωτός, τα διάφορα στέκια, η δράση της Good as Youth ήταν το μονοπάτι πάνω στο οποίο πατήσαμε εμείς.

Η ιστορία του λοατκια και κουίρ κινήματος στην πόλη, όπως και σε κάθε γωνιά του πλανήτη, είναι στην ουσία η ιστορία των προσπαθειών αυτών των ανθρώπων. Των δράσεων, των συζητήσεων, των προχωρημάτων, αλλά και των λαθών και των ελλείψεων. Η Ιστορία συχνά προχωράει μόνο και μόνο γιατί μια μικρή, αλλά δυναμική μειοψηφία, αποφασίζει να την κουβαλήσει στην πλάτη της. Είναι εκείνη η μειοψηφική δύναμη, θα την ονομάσω πρωτοπορία, είναι εκείνη η δύναμη που συνειδητοποιεί την ανάγκη να γίνει το επόμενο βήμα. Το αν θα γίνει ένα Pride ή μια λοατκια+ κινητοποίηση, ένα φεστιβάλ, οι όροι με τους οποίους θα γίνει αυτό, καθώς και το πολιτικό στίγμα που θα αφήσει, είναι κάτι που μας αφορά άμεσα. Είμαστε αυτές, αυτά και αυτοί που θα το συνδιαμορφώσουμε, θα το οργανώσουμε και θα το απολογίσουμε. Και από αυτό θα κριθούμε, λογοδοτώντας σε ένα ολόκληρο κίνημα. Το βιβλίο αυτό προσπαθεί να ιχνηλατίσει τη διαδρομή αυτών των ανθρώπων. Τη συλλογική τους διαδρομή. Και κυρίως το αποτύπωμα που αυτή η διαδρομή άφησε.

Τόσο τα επίσημα/εταιρικά/θεσμικά Pride, που ξεκίνησαν εδώ και 12 χρόνια στη Θεσσαλονίκη, όσο και τα αυτοοργανωμένα Pride, ισχυρίζομαι ότι έχουν συμβάλει καθοριστικά στην αλλαγή αυτής της φυσιογνωμίας και της μεταστροφής του κλίματος. Όχι εύκολα ούτε με έναν αυτόματο τρόπο. Με πολλή και συστηματική δουλειά ετών, κι αυτή τη δουλειά προσπάθησα να καταγράψω. Έχοντας να ξεπεράσουμε πολλά και σοβαρά εμπόδια, ανοίγοντας μέτωπα και δίνοντας μάχες με τη Δεξιά, με την επίσημη ορθόδοξη Εκκλησία και τον Άνθιμο, με τον ροζ καπιταλισμό, με τους φασίστες και το συντηρητικό κατακάθι της πόλης.

Τους φασίστες τους βλέπουμε πλέον σε κάθε σχεδόν Pride. Κάποιοι θεωρούσαν την παρέμβασή τους γραφική. Κι αυτό ίσως είναι το πιο επικίνδυνο που μπορείς να κάνεις απέναντι στη φασιστική απειλή. Να τους υποτιμήσεις. Το ριζοσπαστικό κομμάτι του λοατκια+ κινήματος ποτέ δεν έκανε το λάθος να τους υποτιμήσει. Ας θυμηθούμε την επίθεση στα δυο τρανς άτομα που απλώς έκαναν τη βόλτα τους Σάββατο βράδυ στην πλατεία Αριστοτέλους και μπορούμε εύκολα να καταλάβουμε το γιατί.

Όλο αυτό το ταξίδι μιας δεκαετίας και βάλε, το άνοιγμα της συνειδητότητας, η ορατότητα, η επίμονη καθημερινή δουλειά στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στα μέσα αντιπληροφόρησης, η εναντίωση απέναντι στον ομοτρανσφοβικό/σεξιστικό λόγο, οι μεγαλειώδεις πορείες μάς έχουν φέρει σε μια κατάσταση ολότελα διαφορετική σε σχέση με αυτή που είχαμε μπροστά μας, όταν ξεκινούσαμε όλο αυτό το ταξίδι.

Ρίχνοντας μια ματιά πίσω σε όλα αυτά τα χρόνια, στις νίκες και τις ήττες, στα βήματα που ξεκίνησαν και κάποιες φορές δεν ολοκληρώθηκαν ποτέ, στα χιλιάδες κείμενα που μοιράστηκαν, στις δεκάδες αφίσες που σχεδιάστηκαν και στα αμέτρητα Δελτία Τύπου που στάλθηκαν, η αποτίμηση δεν μπορεί παρά να είναι θετική. Εκατοντάδες άνθρωποι πέρασαν από τους Συντονισμούς και τις ομάδες, χιλιάδες πορεύτηκαν στους δρόμους μαζί μας, φώναξαν τα συνθήματά μας και χόρεψαν στα λοατκια+ πάρτι μας. Πανό, τρικάκια, στένσιλ σε κεντρικότατα σημεία της πόλης.

Την εποχή που ξεκινούσα εγώ να δραστηριοποιούμαι στο λοατκια+ κίνημα δεν είχαμε καν το λεξιλόγιο για να περιγράψουμε πράγματα που σήμερα είναι κοινός τόπος μέσα στο κίνημα. Το βρήκαμε, το φτιάξαμε το εργαλείο για να μιλάμε για ένα πραγματικό συμπεριληπτικό κίνημα. Σε ενότητα με τα υπόλοιπα κινήματα που αγωνίζονται για να αλλάξουν τον κόσμο. Ένα κίνημα για τα φτωχά, τα άνεργα, τα επισφαλώς εργαζόμενα και κακοπληρωμένα άτομα. Ή ακόμα τα ανάπηρα, τις τρανς γυναίκες, τις μετανάστριες και τους πρόσφυγες, τα ηλικιωμένα άτομα, τα ανασφάλιστα, τις ρομνιές. Για όσα πλάσματα  κινδυνεύουν από την ομοτρανσφοβία και τις φασιστικές επιθέσεις στον δρόμο, αυτοί που ενδέχεται να σταλούν ως κρέας για τα κανόνια στον πόλεμο, αυτές που χτυπιούνται από την ακρίβεια και τη φτώχεια, αυτά που περιμένουν το EuroPride για να νιώσουν ασφάλεια έστω για να περπατήσουν για μία μέρα στον δρόμο.

Οι ζωές των λοατκια+ ανθρώπων δεν είναι και δεν μπορούν να είναι ξεκομμένες από τη συνολική συστημική καταπίεση και την οικονομική εκμετάλλευση. Δεν μπορούν να είναι ξεκομμένες από τον πόθο για τη συνολική απελευθέρωση του ανθρώπου. Θέλουμε ψωμί, αλλά έχουμε ανάγκη και τα τριαντάφυλλα. Και ασφαλώς και το γκλίτερ! Αυτή την ενότητα προσπάθησε να υπογραμμίσει το βιβλίο. Κανένα μας δεν είναι ελεύθερο, αν έστω ένα από εμάς καταπιέζεται. Γι’ αυτό και η σκέψη μας σήμερα είναι στα αδέρφια μας στην Παλαιστίνη. Γι’ αυτό και συμμετέχουμε σε ένα κίνημα που δεν μπορεί και δεν πρόκειται να αποτελέσει το πλυντήριο για να ξεπλυθούν τα εγκλήματα κρατών και πολυεθνικών εταιρειών.

Αν με ρωτούσε κάποιος σε όλη αυτή τη διαδρομή που είναι γεμάτη με προχωρήματα και ξεκινήματα από την αρχή, με χαρές και απογοητεύσεις, με ήττες, με διαφωνίες και ιδεολογικές συγκρούσεις, αν με ρωτούσε λοιπόν τι βαραίνει περισσότερο, θα έλεγα η χαρά και η συγκίνηση στο να βρίσκεσαι στο σωστό σημείο και να δίνεις τον σωστό αγώνα, καθώς αγώνας που δίνουμε, κάθε μάχη που δίνουμε διεκδικώντας δικαιώματα καταπιεσμένων ανθρώπων είναι δίκαιος και σωστός. Και σε γεμίζει χαρά. Στο τέλος σε γεμίζει χαρά. 

• Το κείμενο αυτό είναι το άνοιγμα της συγγραφέως στη βιβλιοπαρουσίαση του βιβλίου «ΨΩΜΙ, ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑ & ΓΚΛΙΤΕΡ» που οργανώθηκε στα πλαίσια του φετινού, 25ου Αντιρατσιστικού Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης και πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 20 Ιούνη 2024 στον χώρο του Φεστιβάλ. Ακολούθησαν εισηγήσεις από την Έλενα Χατζηκώστα, μεταπτυχιακή φοιτήτρια Πολιτικής Επιστήμης, και τον Ιγνάτη Χατζηεμανουήλ, μέλος της λοατκια+ ομάδας Sylvia Rivera. Κατόπιν, άνοιξε μια ζωηρή συζήτηση με το κοινό της εκδήλωσης. Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΕΝΕΚΕΝ.