Γράφει η Κική Σταματόγιαννη

Αργυροπελεκάνοι, ερωδιοί, φλαμίνγκο, μεσογειακές φώκιες και χελώνες. Η λιμνοθάλασσα της Νάρτα στη νοτιοδυτική Αλβανία, ένας παράδεισος βιοποικιλότητας για περισσότερα από 200 είδη πτηνών, έχει μπει από καιρό στο στόχαστρο της παγκόσμιας ελίτ του πλούτου.

Το τελευταίο διάστημα, επί τρεις μήνες ολόκληρους μήνες και μάλιστα μέσα στο καλοκαίρι, εκατοντάδες και χιλιάδες άνθρωποι βρίσκονται συνεχώς στους δρόμους διαδηλώνοντας. Χάρτινα και λαστιχένια ροζ φλαμίνγκο δίνουν τον τόνο στις κινητοποιήσεις, που ζητούν πλέον επιτακτικά την παραίτηση του πρωθυπουργού Έντι Ράμα.

«Η Αλβανία δεν είναι προς πώληση»

Όλα ξεκίνησαν, όταν η εταιρεία Affinity Partners του Τζάρεντ Κούσνερ, συζύγου της Ιβάνκα Τραμπ, κόρης του Ντόναλντ Τραμπ, αποφάσισε να κάνει μια θηριώδη επένδυση σε προστατευόμενη παράκτια περιοχή κοντά στο χωριό Ζβέρνετς, στη νοτιοδυτική Αλβανία. Στόχος; Η κατασκευή ενός πολυτελέστατου θέρετρου, με διαθεσιμότητα 10.000 κλινών.

Μπροστά στα αναμενόμενα υπερκέρδη από τον τουρισμό, δεν φειδωλεύτηκαν διόλου τα φράγκα. Ο προϋπολογισμός του έργου εκτινάχτηκε στο αστρονομικό ποσό των 4,6 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Τουριστικές εγκαταστάσεις στην ακτογραμμή της Αδριατικής και στο μοναδικό νησί της Αλβανίας, το ακατοίκητο νησάκι Σαζάν, προκειμένου να φιλοξενηθούν  τουρίστες με χρυσά πορτοφόλια. Όλα αυτά ασφαλώς με τις ευλογίες της αλβανικής κυβέρνησης, με το επιχείρημα-καραμέλα πως οι επενδύσεις θα οδηγήσουν στην «ανάπτυξη της Αλβανίας».

Δεν λογάριασαν λεπτό το γεγονός ότι η «επένδυση» θα διαταράξει ανεπανόρθωτα το οικοσύστημα της περιοχής. Δεν λογάριασαν τον θόρυβο, τη ρύπανση που θα προκληθεί, τις επιπτώσεις στη λιμνοθάλασσα, τα χιλιάδες πουλιά που σταθμεύουν και αναπαράγονται εκεί κατά το μεταναστευτικό τους ταξίδι. Αυτά είναι «ψιλά γράμματα» για ένα αδηφάγο σύστημα, που δεν διστάζει να διαπράξει εγκλήματα για το κέρδος.

Όλα έμοιαζαν ότι θα πήγαιναν βάσει σχεδίου, λοιπόν. Τι δεν υπολόγισαν; Τον μοναδικό παράγοντα, που δρα πάντα ως καταλύτης. Τον λαό. Εν προκειμένω, τον λαό της Αλβανίας. 

Η εταιρεία πατώντας πάνω στη νομοθετική αλλαγή ενός απολύτως «φωτογραφικού» νόμου του 2024 (ακριβώς για να δοθεί το «πράσινο φως» για την επένδυση), περιέφραξε με αγκαθωτό συρματόπλεγμα την υπό διακύβευση περιοχή. Εγκατέστησε παράλληλα σεκιουριτάδες με μοναδική αποστολή τους την ασφάλεια του εργοταξίου και την απομάκρυνση των περιοίκων και των ανθρώπων από τα περιβαλλοντικά κινήματα, που έσπευσαν εκεί. 

Οι κινητοποιήσεις ξεκίνησαν στις 23 Μάη 2026 στο Ζβέρνετς. Και δεν σταμάτησαν έκτοτε ούτε για μια μέρα. Η ωμή καταστολή με κτηνώδη βία πάνω στα σώματα των διαδηλωτών, καθώς αυτοί επιχείρησαν να ξηλώσουν τον φράχτη, έφερε το αντίθετο αποτέλεσμα από αυτό που επιθυμούσαν οι κυβερνώντες. Κλιμάκωσε αστραπιαία τις αντιδράσεις από τα κάτω, με τις κινητοποιήσεις να εξαπλώνονται στα Τίρανα, σε μεγάλες πόλεις της Αλβανίας, καθώς και σε μια σειρά πόλεις της αλβανικής διασποράς στο εξωτερικό, με τα πυρά να στρέφονται όχι μόνο ενάντια στην κυβέρνηση αλλά και ενάντια στη δεξιά αντιπολίτευση του Σαλί Μπερίσα. Η διαδήλωση της 20ης Ιούλη, της μαζικότερης κινητοποίησης από την έναρξη της εξέγερσης, φέρεται να συγκέντρωσε 250 χιλιάδες διαδηλωτ(ρι)ες.

Το κίνημα στην Αλβανία και οι προοπτικές του

Οι διαδηλώσεις ξεκίνησαν πράγματι ως αντίδραση, ως διαμαρτυρία στην υποβάθμιση μιας περιοχής με τεράστιο περιβαλλοντικό αντίκτυπο. Στην πορεία, αγκάλιασαν ένα ευρύ φάσμα διεκδικήσεων. Σε μια από τις πλέον φτωχές χώρες της ευρωπαϊκής ηπείρου, με την ανεργία στα ύψη, με τη μηδαμινή προοπτική, με ένα κόστος ζωής δυσανάλογο σε σχέση με τα πολύ χαμηλά εισοδήματα των πολιτών και με το 44% των Αλβαν(ιδ)ων να έχει ήδη μεταναστεύσει στο εξωτερικό, οι κινητοποιήσεις για την καταστροφή της λιμνοθάλασσας λειτούργησε ως θρυαλλίδα. Δεν είναι καθόλου τυχαίο το γεγονός ότι τον τόνο στις κινητοποιήσεις δίνουν συντριπτικά οι νέοι και οι γυναίκες. Όταν η κυβέρνηση δίνει κυριολεκτικά «γη και ύδωρ» στους ξένους επενδυτές, αδιαφορώντας για το περιβάλλον, αδιαφορώντας για τις ανάγκες των πολιτών, προβαίνοντας σε ενέργειες που θα υποβαθμίσουν ακόμα περισσότερο τις ζωές τους, οι διαδηλώτριες βγαίνουν με το σύνθημα «Ούτε γη ούτε νερό».

Τι δηλώνει απέναντι στα ογκώδη αντικυβερνητικά συλλαλητήρια ο επί 13 χρόνια πρωθυπουργός, Έντι Ράμα; Ότι η κυβέρνησή του βάλλεται, καθώς διεξάγεται εναντίον της ένας «υβριδικός πόλεμος από εχθρούς της Αλβανίας και του Ισραήλ». Έτσι είναι, αν έτσι νομίζετε. Αυτή η κυβερνητική αλαζονεία είναι που βγάζει κάθε μέρα χιλιάδες στους δρόμους. Το ξεπούλημα της γης, η αδιαφάνεια στους όποιους χειρισμούς, η υποβάθμιση της διαμαρτυρίας από τα αλβανικά συστημικά ΜΜΕ, το κουρέλιασμα ακόμα και των στοιχειωδέστερων απαιτήσεων ενός κράτους δικαίου, η υπόκλιση μπροστά στους επενδυτές «που φέρνουν το χρήμα», τη στιγμή που η καθημερινότητα γίνεται ολοένα και δυσκολότερη για τον αλβανικό λαό, η διαπλοκή της πολιτικής εξουσίας και των επιχειρηματικών συμφερόντων χωρίς πλέον να κρατούνται ούτε καν τα προσχήματα.  

Τη στιγμή που η εφημερίδα μας πηγαίνει στο τυπογραφείο, οι διαδηλώσεις συνεχίζονται. Η μαζικότητά τους δείχνει να έχει μειωθεί αισθητά σε σχέση με τις κινητοποιήσεις του καλοκαιριού. Οι διαδηλωτ(ρι)ες, ωστόσο, δίνουν ραντεβού για τον Σεπτέμβρη. Δεν μπορούμε να ξέρουμε ποιες θα είναι οι εξελίξεις το επόμενο διάστημα. Αυτό που ξέρουμε είναι ότι αν καταφέρουν να ξεπεράσουν το όριο της διαμαρτυρίας και να εμπλέξουν οργανωμένες δυνάμεις, σωματεία, μαχητικές κινηματικές συλλογικότητες, θα μπορέσουν πράγματι να κλονίσουν την πολιτική εξουσία μιας διεφθαρμένης κυβέρνησης. 

Όπως και να έχει, το κίνημα των ροζ φλαμίνγκο στην Αλβανία είναι για μας νότες από τη μουσική του κοντινού μας μέλλοντος, σκηνές από ταινία προσεχώς. «Όταν πούνε οι κυρίαρχοι ό,τι έχουνε να πούνε, τότε θα μιλήσουν οι κυριαρχούμενοι», έγραφε ο Μπέρτολτ Μπρεχτ. Διότι τα κινήματα των μαζών και της εργατικής τάξης είναι η μόνη δυνατή απάντηση στη λεηλασία που προκαλούν οι «επενδυτές» δισεκατομμυριούχοι. Και οι κυβερνήσεις, είτε ανοιχτά δεξιές νεοφιλελεύθερες όπως του Μητσοτάκη στην Ελλάδα είτε «σοσιαλιστικές» όπως του Έντι Ράμα στην Αλβανία ή της Ροντρίγκες στη Βενεζουέλα, αποδεικνύονται πρόθυμοι και υποτακτικοί συνεργοί στο πλιάτσικο.

Η λύση βρίσκεται μονάχα στον αγώνα για την ανατροπή.

• Το παραπάνω άρθρο βρίσκεται δημοσιευμένο στην εφημερίδα «Η Κόκκινη» φύλλο 32ο (Σεπτέμβρης 2026) που κυκλοφορεί.