Γράφει η Κική Σταματόγιαννη
Το φετινό καλοκαίρι σημαδεύτηκε από τις φονικές πυρκαγιές και το κύμα καύσωνα στην Ευρώπη από τη μια, καθώς και από την αδιανόητης έκτασης πλημμύρα στο Νεπάλ την 26η Αυγούστου, όταν τμήμα ενός παγετώνα στο Νεπάλ -στα σύνορα με Θιβέτ- πλάτους πάνω από 600 μέτρα, κατέρρευσε.
Λίγη αριθμητική
Ο Ιούλιος του 2026 σκαρφαλώνει στη δεύτερη θέση ως ο θερμότερος μήνας παγκοσμίως, με τη δυτική και νότια Ευρώπη να φτάνει στα όριά της από ακραία ζέστη. Τον Αύγουστο τέσσερα μεγάλα ευρωπαϊκά ποτάμια (Λίγηρας, Δούναβης, Ρήνος και Πο) είδαν για πρώτη φορά τόσο χαμηλά αποθέματα στη στάθμη τους. Πάνω από 6 εκατομμύρια στρέμματα κατακάηκαν από πυρκαγιές στην ευρωπαϊκή ήπειρο μέσα στο φρικτό αυτό καλοκαίρι, απελευθερώνοντας 27 έως 31,9 εκατομμύρια τόνους διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα. Τι σημαίνει αυτό; Σημαίνει πως η ατμόσφαιρα επιβαρύνθηκε τρεις φορές περισσότερο σε σχέση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο. Οι νεκροί από τις φετινές πυρκαγιές ανέρχονται σε 20, ωστόσο οι έμμεσοι θάνατοι από την εισπνοή καπνού και μικροσωματιδίων σε συνδυασμό με τη θερμική καταπόνηση παραμένουν αδιευκρίνιστοι. Την ίδια στιγμή τα στοιχεία δίνουν έναν σοκαριστικό αριθμό 35.000 θανάτων από καύσωνα (μόνο στην Ευρώπη), ενώ οι γιατροί φοβούνται πως ο αριθμός αυτός είναι ακόμα μεγαλύτερος.
Πλούσιες, αναπτυγμένες, αναπτυσσόμενες και φτωχές χώρες αντιμετωπίζουν πλέον όλες το τίμημα ενός αχαλίνωτου καπιταλισμού, που δεν διστάζει μπροστά σε κανένα έγκλημα. Οι εκκλήσεις των επιστημόνων για περιορισμό της θερμοκρασίας του πλανήτη κατά 1,5 βαθμό βρίσκουν τοίχο αδιαπέραστο. Η πλέον ρυπογόνα χώρα στον πλανήτη, οι ΗΠΑ, γράφουν στα παλιά τους τα παπούτσια οποιαδήποτε διεθνή συμφωνία, αποχωρώντας τον Γενάρη αυτής της χρονιάς από τη Συμφωνία του Παρισιού, από τη Σύμβαση-Πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή, καθώς και από 66 διεθνείς οργανισμούς, που σχετίζονται με την κλιματική καταστροφή.
Νεπάλ
Την 26η Αυγούστου οι αρχικές πληροφορίες μιλούσαν για σεισμό, που προκάλεσε ένα τσουνάμι πάγου, νερού και λάσπης, το οποίο σε κάποια σημεία έφτασε τα 30 μέτρα ύψος, και σάρωνε ορμητικά ό,τι έβρισκε μπροστά του. Νερό, λάσπη και χιλιάδες τόνοι φερτών υλικών κάλυψαν έκταση εκατοντάδων χιλιομέτρων αφανίζοντας ανθρώπους, κτίρια και γέφυρες. Τις επόμενες μέρες αποκαλύφθηκε ότι όλα ξεκίνησαν από μια ξαφνική κατάρρευση ενός παγετώνα, που έλιωσε προκαλώντας τόσο έντονη δόνηση, που αρχικά όλοι θεώρησαν ότι επρόκειτο για σεισμό. Πλέον οι επιστήμονες είναι σαφείς. Το λιώσιμο των παγετώνων και η σταδιακή υποχώρησή τους θα οδηγεί αναπόφευκτα σε γεγονότα σαν αυτά που δραματικά βίωσε η ανθρωπότητα τον Αύγουστο του 2026 με τους νεκρούς να πλησιάζουν τους 1.000, ενώ οι αγνοούμενοι τους 5.000.
Σε περιοχές με τεράστια συγκέντρωση χιονιού, όπως τα Ιμαλάια, την τρίτη πολική περιοχή στον πλανήτη (μετά την Αρκτική και την Ανταρκτική), τέτοιες αλλαγές μπορεί να αποβούν μοιραίες. Τι σημαίνει η υποχώρηση των παγετώνων και την αποσταθεροποίηση των πλαγιών; Σημαίνει ότι χωριά ολόκληρα θα βυθιστούν στη λάσπη για πάντα. Δεν υπάρχει λοιπόν, καμιά «εκδικητικότητα της Φύσης», κανένα «ατύχημα», καμιά «κακιά στιγμή», καμιά «θεόσταλτη συμφορά». Είναι το αναπόφευκτο αποτέλεσμα της ανθρώπινης ασυδοσίας των μεγάλων βιομηχανιών, της καπιταλιστικής απληστίας για ακόμα μεγαλύτερα κέρδη, που καταστρέφει ολόκληρα οικοσυστήματα. Η κλιματική καταστροφή είναι αυτή που, σύμφωνα με πολλές ενδείξεις, είναι αυτή που προδιέγραψε τον χαμό αυτών των ανθρώπων.
Η υπερθέρμανση του πλανήτη με την αύξηση της θερμοκρασίας της ατμόσφαιρας, είναι απολύτως ανάλογο της αχαλίνωτης καπιταλιστικής ανάπτυξης. Χωρίς όρια, χωρίς φραγμούς, χωρίς υπολογισμό των συνεπειών. Αν σε όλα αυτά προστεθεί και το γεγονός ότι σε μια πολύ φτωχή χώρα, όπως το Νεπάλ, δεν υπάρχουν
συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης (κάτι που συνέβη στις Άλπεις, στην Ελβετία, όπου υπάρχουν εγκατεστημένα πολύ ακριβά αντίστοιχα συστήματα), δεν είναι να απορεί κάποιος για το μέγεθος της φρίκης που θα αποκαλύψουν οι επόμενες μέρες. Είναι σοκαριστικό ότι οι άνθρωποι που βρέθηκαν στο διάβα των ορμητικών νερών στις πληγείσες περιοχές, είχαν ένα «παράθυρο» διαφυγής γύρω στα 2-3 λεπτά. Πού να τρέξεις; Πόσο μακριά μπορείς να πας μέσα σε έναν ορυμαγδό λάσπης μέσα σε τρία μόλις λεπτά;
Και αυτή είναι η δυστοπία που μας επιφυλάσσει το μέλλον, αν δεν ορθώσουμε φραγμό η αριστερά και το οικολογικό κίνημα από τα κάτω. Ο καπιταλισμός ιεραρχώντας τα κέρδη πάνω από τους ανθρώπους είναι ένα σύστημα που οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στην εξόντωση της ζωής. Το να παλέψουμε ενάντια στην κλιματική καταστροφή, το να παλέψουμε για την υπεράσπιση του πλανήτη, σημαίνει πως θεωρούμε τη ζωή πιο σημαντική από τα κέρδη.
Γι’ αυτό χρειάζεται να απαλλαγούμε από τον καπιταλισμό.
*Το παραπάνω άρθρο βρίσκεται δημοσιευμένο στην εφημερίδα «Η Κόκκινη» φύλλο 32ο (Σεπτέμβρης 2026) που κυκλοφορεί.
